است. بنابراين اگر ما، در بعضى از راويان اين احاديث نقطه ضعفى از قبيل: غفلت، كم حافظگى، ضعف يا انحراف عقيده يافتيم، اصل حديث از درجه اعتبار ساقط مى شود... .[١]

وى آن گاه به نقل تعدادى از اين احاديث و بررسى وضع راويان آن ها پرداخته و برخى از آن ها را غيرموثق اعلام نموده و اضافه مى كند:

اين است مجموع احاديثى كه پيشوايان حديث درباره مهدى و قيام او در آخرالزمان نقل كرده اند و چنان كه ملاحظه كرديد، همه آن ها جز مقدار بسيار كمى، مخدوش است.[٢]

اين بود خلاصه و فشرده نظريه ابن خلدون درباره احاديث مربوط به مهدى منتظرـ عجل الله تعالى فرجه ـ .

دانشمندان صاحب نظر و متخصصان علم حديث اعم از شيعه و سنى، سخنان وى را با دلائل روشن رد كرده و آن را بى پايه دانسته اند.[٣] ولى ما، در اين جا به عنوان نمونه خلاصه سخنان «شيخ عبدالمحسن عباد»، استاد دانشگاه اسلامى مدينه را نقل مى كنيم:

وى در كنفرانسى، تحت عنوان «عقيدة أهل السنّة و الأثر فى المهدى المنتظَر»، ضمن بحث، در ردّ نظريه ابن خلدون چنين مى گويد:

الف . اگر ابراز شك و ترديد در مورد احاديث مهدى از طرف شخصى حديث شناس بود، يك لغزش به شمار مى رفت، چه رسد به موّرخانى كه اهل تخصّص در علم حديث نيستند. چه خوب گفته است «شيخ احمد شاكر»:

[١] مقدمه، ص٣١١ـ ٣١٢.
[٢] مقدمه، ص٣٢٢.
[٣] ر.ك : دادگستر جهان، ص٣٠ ٤٩; مهدى انقلابى بزرگ، ص١٥٩ـ ١٦٥; منتخب الأثر، ص٥ ـ٦، پاورقى.