شماست، با آثار مزبور تفاوت هاى فراوانى دارد. شيوه طرح مباحث و موضوعات در كتاب حاضر، بدين گونه است كه در تشريح سيره هر امام، نخست دورنمايى از مراحل زندگى وى ارائه شده، سپس فضاى اجتماعى و سياسى عصر او تشريح گرديده، و آن گاه، خطوط اساسى زندگانى آن پيشواى بزرگوار و پختگى و تناسب مواضع سياسى، اجتماعى وى با شرائط حاكم بر جامعه آن روز مورد بحث و بررسى قرار گرفته است. بدين ترتيب، مسئله توجه ائمه به عنصر زمان و شرائط و نيازها و مقتضيات و محذورات آن، در تبيين زندگانى سراسر جهاد و خدمت آن بزرگواران، در كتاب حاضر دقيقاً مورد ملاحظه بوده و مى توان آن را از ديگر ويژگى هاى اين كتاب برشمرد.

نكته آخر اين كه در مجموع، براى زندگانى هر امام به طور متوسط پنجاه صفحه در نظر گرفته ايم و براى اين كه مشكلات كتاب هاى چند جلدى پيش نيايد، همه مباحث را در يك جلد آورده ايم، و اگر حجم كتاب اندكى بزرگ شده است، دقيقاً به اين علّت است. البته با تمام كوشش هايى كه نگارنده به كار برده، طبعاً اين اثر پيراسته از عيب و نقص نمى باشد.

در خاتمه، بايد يادآورى كنم كه بزرگ ترين مشوّق نگارنده در تكميل اين كتاب، استاد معظم حوزه علميه قم آيت الله العظمى حاج شيخ جعفر سبحانى مدظلّه بوده اند كه بهويژه در تسريع كار آن، اصرار و تأكيد فراوان داشتند و اينك نيز كتاب، از سوى مؤسسه تحقيقاتى امام صادق(عليه السلام) و زير نظر معظم له منتشر مى گردد. ومن الله التوفيق وعليه التكلان

قم مهدى پيشوائى

رجب ١٤١٤ هـ.ق

ديماه ١٣٧٢ ش