سيره پيشوايان - پيشوايى، مهدى - الصفحة ٧٢٠
روايات، فاقد اعتبار است.[١]
ابن خلدون [٢] و احاديث مهدى
چنان كه ملاحظه شد، اكثريت قريب به اتفاق دانشمندان اهل سنّت، احاديث مربوط به حضرت مهدى را صحيح و مورد قبول مى دانند، اما تنى چند، آن ها را رد نموده يا مورد تشكيك قرار داده اند كه از آن جمله «ابن خلدون» است. وى مى گويد:
در ميان تمام مسلمانان در طول قرون و اعصار مشهور بوده و هست كه در آخرالزمان حتماً مردى از خاندان پيامبر ظهور مى كند و دين را تأييد و عدل و داد را آشكار مى سازد، مسلمانان از او پيروى مى كنند. وى بر تمام كشورهاى اسلامى تسلّط پيدا مى كند. اين شخص مهدى ناميده مى شود و ظهور دجال و حوادث بعدى كه از مقدمات مسلّم قيامت است، به دنبال قيام او خواهد بود. عيسى فرود مى آيد و دجّال را مى كشد يا در قتل دجّال او را يارى مى كند و عيسى پشت سر او نماز مى خواند...
گروهى از پيشوايان حديث، مانند: ترمذى، ابوداود، بزّار، ابن ماجه، حاكم، طبرانى، ابويَعْلى احاديث مربوط به مهدى را در كتاب هاى خود به نقل از گروهى از صحابه مانند: على، ابن عباس، عبدالله بن عمر، طلحه، عبدالله بن مسعود، ابوهريره، أنس، ابوسعيد خُدرى، أُمّ حبيبه، أُمّ سلمه، ثوبان، قرّة بن إياس، على هلالى، عبدالله بن حارث، آورده اند.
ولى چه بسا منكران اين احاديث، در سند آن ها مناقشه كنند. در ميان دانشمندان اهل حديث معروف است كه «جَرْح» بر «تعديل»[٣] مقدّم
[١] صافى، منتخب الأثر، ص٢٣١ـ ٢٣٥; و موسوعة الإمام المهدى، ج١، ص١٣ـ١٦. در اين باره احتمالات ديگرى نيز داده اند كه جهت رعايت اختصار از نقل آن ها خوددارى شد.
[٢] عبدالرحمان بن محمد بن خلدون مغربى ٧٣٢ـ ٨٠٨ هـ .
[٣] جرح و تعديل از اصطلاحات علم حديث شناسى است. مقصود از جرح اين است كه راوى يا راويانِ يك حديث، از طرف حديث شناسان با تعبيراتى از قبيل: دروغ گو، جاعل حديث، اهل غلّو و تعبيرات ديگرى كه در اين علم مطرح شده، معرفى شود كه طبعاً آن حديث فاقد اعتبار خواهد بود.
ومقصود از تعديل، اين است كه راوى به عنوان: شخص عادل، موثق و مانند اين ها معرفى شود، كه طبعاً حديث او مورد قبول خواهد بود. البته اين ها معيارهاى جرح و تعديل از ديدگاه دانشمندان شيعه است. دانشمندان اهل سنت نيز معيارهايى دارند كه همه جا با معيارهاى شيعه يكسان نيست.