علاوه بر شبكه ارتباطى وكالت، امام از طريق اعزام پيك ها نيز با شيعيان و پيروان خود ارتباط برقرار مى ساخت و از اين رهگذر مشكلات آنان را برطرف مى كرد. در اين زمينه، به عنوان نمونه، مى توان از فعاليت هاى «ابوالأديان»، يكى از نزديك ترين ياران امام ياد كرد[٢]. او نامه ها و پيام هاى امام را به پيروان آن حضرت مى رساند، و متقابلاً نامه ها، سؤال ها، مشكلات، خمس و ديگر وجوه ارسالى شيعيان را دريافت نموده و در سامرّاء به محضر امام عسكرى مى رساند. آخرين مأموريت او را كه در روزهاى آخر حيات امام عسكرى رخ داد، در بخش جريان شهادت آن حضرت توضيح خواهيم داد.

گذشته از پيك ها، امام از طريق مكاتبه نيز با شيعيان ارتباط برقرار مى ساخت و از اين رهگذر آنان را زير چتر هدايت خويش قرار مى داد. نامه اى كه امام به «ابن بابويه» نوشته ـ و در بخش تقويت و توجيه سياسى عناصر مهم شيعه از آن ياد خواهيم كرد ـ نمونه اى از اين نامه ها است [٣]. از اين گذشته، امام دو نامه به شيعيان قم و آبه (آوه) نوشته است كه متن آن ها در كتاب هاى ما مضبوط است[٤]. نامه هاى

[١] طوسى، اختيار معرفة الرجال، ص ٥٣٢، حديث ١٠١٥; تسترى، همان كتاب، ج ١، ص ٣١٥. عَمرى بعدها به وكالت از طرف حضرت صاحب الزمان ـ عج ـ منصوب گرديد و ما به خواست خدا در بخش آينده پيرامون عظمت و فضيلت او سخن خواهيم گفت.
[٢] ابوالأديان على بصرى، در اواخر قرن سوم هجرى وفات يافته و كنيه او در اصل «ابوالحسن» بوده است، نامبرده به اين جهت به ابوالأديان شهرت يافته بود كه با پيروان تمام دين ها مناظره مى كرد و مخالفين را مجاب مى نمود (مدرس تبريزى، محمد على، ريحانة الأدب، ج٧، ص ٥٧٠). انتخاب ابوالأديان براى انجام اين مأموريت، نشان مى دهد كه حضرت افراد ويژه اى را به اين كار مى گمارده است.
[٣] ابن شهرآشوب، مناقب آل ابى طالب، ج ٤، ص ٤٢٥; مجلسى، بحار الأنوار، ج٥٠، ص٣١٧; فيض كاشانى، معادن الحكمة فى مكاتيب الأئمة، ج ٢، ص ٢٦٥.
[٤] فيض كاشانى، همان كتاب، ص ٢٦٤ـ مجلسى، همان كتاب، ص٣١٧.