دوران خلافت هارون نيز از اين برنامه كلى مستثنا نبود، زيرا او با قبضه بيت المال مسلمانان و صرف آن در راه هوسرانى ها و بوالهوسى ها و تجمل پرستى هاى خود و اطرافيانش، شيعيان را از حقوق مشروع خود محروم كرده بود و از اين راه نيروهاى آنان را تضعيف مى كرد.بنابراين شيعيان با اين گونه فشارها آشنا بودند، اما چنان كه اشاره شد، فشار اقتصادى زمان متوكل ابعاد گسترده تر و وحشتناك ترى داشت كه ذيلاً برخى از آن ها را يادآورى مى كنيم:

١. او از نظر اقتصادى به قدرى بر شيعيان سخت گرفت، كه مى گويند: در آن زمان گروهى از بانوان علوى در مدينه حتى يك دست لباس درست نداشتند كه در آن نماز بگزارند و فقط يك پيراهن مندرس برايشان مانده بود كه به هنگام نماز به نوبت از آن استفاده مى كردند و نيز با چرخ ريسى روزگار مى گذراندند و پيوسته در چنين سختى و تنگدستى بودند تا متوكل به هلاكت رسيد.[١]

٢. متوكل «عمر بن فرج رُخَّجى» را فرمانرواى مكه و مدينه ساخت. و او مردمان را از نيكى و احسان به آل ابى طالب باز مى داشت و سخت دنبال اين كار بود; چنان كه مردم از بيم جان، دست از رعايت و حمايت علويان برداشتند و زندگى برخاندان اميرمؤمنان(عليه السلام) سخت شد .[٢]

٣. متوكل، دارايى علويان را كه ملك «فدك» بود، مصادره كرد.[٣] نقل شده است كه درآمد فدك در آن زمان بالغ بر ٢٤٠٠٠ دينار بوده است. متوكل فدك را

[١] حاج شيخ عباس قمى، تتمة المنتهى، ص ٢٣٨ـ ٢٣٩; ابوالفرج اصفهانى، مقاتل الطالبيين، ص ٣٩٦.
[٢] همان.
[٣] در فدك يازده درخت خرما وجود داشته كه پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله) آن ها را به دست خود كاشته بود. فرزندان حضرت فاطمه(عليها السلام) ميوه آن ها را به حجاج اهداء مى كردند، و از بركت آن ها، ثروت سرشارى عايد آن ها مى شد. «عبدالله بن عمر بازيار» شخصى به نام «بشران بن ابى اميّه ثقفى» را به مدينه فرستاد و او اين درخت ها را قطع كرد و چون به بصره برگشت، فلج شد! (موسوى قزوينى حائرى، سيد محمدحسن، فدك، ص ١٩٥).