كراراً تأكيد كرده اند. پيامبر اسلام(صلى الله عليه وآله)مى فرمايد: «رحم الله مَن حفظ لسانه و عرف زمانه و استقامت طريقته» [١]; خداوند رحمت كند كسى را كه زبان خود را حفظ كند و زمان خود را بشناسد و از روش مستقيم برخوردار باشد.

امام صادق(عليه السلام) ضمن سخنان بلندى فرمود: «... و العالم بزمانه لاتهجم عليه اللوابس» [٢] ; كسى كه از زمان خود آگاه است، از طرف شبهات و اشكالات، مورد حمله واقع نمى شود.

در اين صورت، چگونه خود در برخورد با حوادث عصر خويش از اين اصل حياتى غفلت داشته اند؟!

كتاب حاضر، كه نتيجه سال ها تحقيقات نويسنده اى توانا و بردبار و در عين حال عميق و موشكاف است، سيره پيشوايان پاك تشيّع(عليهم السلام)را بر اساس ملاحظات اساسى فوق، مورد بررسى و تجزيه و تحليل قرار داده است. طرح كلى اين كتاب، براساس تقسيم بندى دوران امامت ائمه(عليهم السلام)پس از رحلت پيامبر اسلام تا وفات امام عسكرى(عليه السلام)(٢٦٠هـ)، بر چهار دوره استوار شده است:

١. دوره مماشات و تسالم مصلحتى امام، با حكومت وقت. اين دوره، فاصله زمانى بيست و پنج سال ميان رحلت پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) تا آغاز خلافت اميرمؤمنان(عليه السلام)را شامل مى شود.

٢. دوره به قدرت رسيدن امام. اين دوره، چهار سال و نه ماه خلافت اميرمؤمنان(عليه السلام) و چند ماه خلافت امام حسن(عليه السلام) را در بر مى گيرد.

٣. دوره تلاش سازنده كوتاه مدت براى محو حكومت جور و تشكيل نظام عادلانه اسلامى. اين دوره شامل بيست سال بين صلح امام حسن(عليه السلام) (در سال ٤١) و شهادت امام حسين(عليه السلام) (سال ٦١) مى شود. پس از انعقاد پيمان آتش بس اضطرارى ميان امام مجتبى و معاويه كه از آن به صلح تعبير مى شود، عملاً كار

[١] نهج الفصاحة، ج١، حرف راء.
[٢] اصول كافى، ج١، ص ٢٦.