«عليكم بطلب القانون الاساسيّ الاسلامي، ثُمَّ عليكم بطلب القانون الاساسيّ الاسلامي... اى برادر، نظامنامه، نظامنامه، نظامنامه؛ لكن اسلامى، اسلامى، اسلامى...». (٥٤)

جز اينها، يار همفكر و همرزم شيخ، آيت اللّه‌ حاجى ميرزا ابوتراب شهيدى قزوينى، اساساً رساله مشهورش: «تذكرة الغافل و ارشاد الجاهل»، را با بحث در باره قانون و لزوم آن براى حفظ نظام اجتماع، آغاز مى‌كند:

اين خادم شرع مطاع احمدى به عرض برادران دينى... مى‌رساند كه اگرچه حفظ نظام عالَم، محتاج به قانون است و هر ملتى كه تحت قانونْ داخل شدند و بر طبق آن عمل نمودند، امور آنها به استعداد قابليّت قانونشان منظم شد.... (٥٥)

بنابراين، شيخ و يارانش هيچ‌گونه استيحاشى از ذكر واژه قانون يا قانون اساسى نداشتند و اگر عنوان «نظامنامه» را به كار مى‌بردند، از باب تكلّم به لسان قوم و اصطلاحات متداولِ روز بود.

مطلب را نيك دريابيم، برخورد شيخ با دستاوردهاى تمدن جديد، برخوردى نقادانه و تعاملى پاياپاى است. آنچه را با هويّت تاريخى، سُنَن ملّى، اوضاع و شرايط اجتماعى و اصول مبانى فكرى و دينىِ جامعه خويش سازگار ديده و قابل حلّ و جذب در هاضمه فرهنگ و طبيعتِ قومى مى‌يابد، برمى‌گزيند و آن را

(٥٤) همان: ص ٣٥٦ و ٣٥٨. براى پيشنويس اين سند به انشاء و خط شيخ نيز ر.ك: مكتوبات، اعلاميه‌ها...، و چند گزارش پيرامون نقش شيخ شهيد فضل‌اللّه‌ نورى در مشروطيت، از همو، مؤسسه خدمات فرهنگى رسا، تهران ١٣٦٣، ص ١٠٦.
(٥٥) رسائل، اعلاميه‌ها...، همان، ص ٥٦ .