فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٦١ - قانون توارث زوجين از ديدگاه قرآن كريم خالد غفورى
سبب آنكه زن اگر نيازمند باشد، عيال (نان خور) مرد است و بر مرد واجب است كه او را تحت تكفل خودش قرار دهد و نفقه او را بپردازد و از طرفى بر زن واجب نيست كه مرد را تحت تكفل قرار دهد و زن حتى در صورت نيازمندبودن مرد، مسئول نفقه او نيست به همين سبب،(سهم ارث) مرد بيشتر قرار داده شده است و اين است معناى قول خداوند كه مىفرمايد: «الرجال قوّامون على النساء».
نكته سوم : مدلول تشريعى
بحث اول: طبق نص صريح آيه كريمه «ولكم نصف ما ترك ازواجكم»، زوجيّت موجب ارث و سبب توارث ميان زوجين است.
١ ـ ١: قوام زوجيت از نظر عرف به عقد ازدواج است و با منتفى شدن عقد، منتفى مىشود. مراد از عقد در اينجا ـ حتى بر اين مبنا كه الفاظ معاملات براى اعم از صحيح و فاسد وضع شده باشد ـ عقد صحيح است؛ چون عنوانى كه در آيه وارد شده، عقد و يا نكاح نيست تا به حسب اختلاف مبانى در صحيح و اعم، مورد اختلاف باشد، بلكه عنوان زوجيّت در آيه آمده است.
زوجيت كه از تعبير «ازواجكم» برگرفته شده اثر و نتيجهاى است كه مترتب بر عقد ازدواج صحيح است، نه فاسد. بنابراين، ميان دو نفرى كه رابطه نكاح وجود ندارد، ارث منتفى است، خواه علاقه زوجيّت پيشتر وجود داشته و برداشته شده باشد و يا از ابتدا وجود نداشته باشد، مانند:
الف: وطى به شبهه: از نظر شارع، وطى به شبهه، موجب حد نيست، خواه بدون عقد و يا پس از عقد فاسد صورت گرفته باشد؛ چون وقوع عقد فاسد به سبب عدم تأثير آن در صدق عنوان زوجيت، در حكم عدم است، هر چند وجود شبهه از جهات ديگرى همچون برداشتهشدن گناه و رفع حدّ شرعى داراى اثر است.