فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٤٥١
متون روايى فاصله گرفته و به صورت رسالههاى عمليه امروزى نگارش يافته و داراى نظم منطقى خاص در طرح مسايل است. آنچه مؤلف در مقدمه، نسبت به انگيزه خود در نگارش كتاب بيان كرده نيز بيانگر همين حقيقت است. صاحب قاموس الرجال، ضمن اشاره به تبعيت ابن زهره و صاحب الاشاره از ابوالصلاح حلبى، معتقد است كتاب كافى ابوالصلاح حلبى مشتمل برسه علم كلام و فقه و اصول فقه است، ولى صاحب غنيه واشاره تنها فقه و اصول فقه را مطرح كردهاند (١٩).
به نظر مىرسد اين سخن درباره هرسه كتاب ناتمام است ؛ زيرا، اولاً در نسخههاى موجود كافى، بحث اصول فقه مطرح نيست، بلكه تنها مشتمل بر كلام و فقه است؛ ثانياً، ابن زهره در غنيه علاوه بر فقه و اصول، علم كلام را نيز مطرح كرده است و ثالثاً، حلبى در اشارة السبق، اصول فقه را مطرح نكرده، بلكه اين كتاب تنها مشتمل بر كلام و فقه است.
مؤلف، كتاب طهارت را ضمن كتاب صلاة و به عنوان مقدمه آن، و امربه معروف و نهى از منكر را ضمن كتاب جهاد آورده است (٢٠). او برخلاف نوع كتب فقهى كه مباحث را غالباً با عناوينى چون «باب» يا «فصل» از هم تفكيك مىكنند، مباحث هر كتاب را با عباراتى مانند: «اما ركن الصلاة»، «أمّا الكلام في ركن الصوم» ، «أمّا الكلام في الحقوق المالية» از يكديگر تفكيك كرده است. اين روش در مسايل زيرمجموعه هريك از مباحث نيز اعمال شده است .
ركن صلاة: حلبى، مباحث ركن صلاة را در دو بخش مقدمات و كيفيات ارائه كرده است . در بحث طهارت كه مقدمه اول ركن صلاة است، بدون ارائه تعريفى از آن، ابتدا آن را به طهارت از حدث و طهارت از نجس، و طهارت از حدث را به
(١٩)قاموس الرجال، ج٢، ص ٢٥٤.
(٢٠)مانند شيخ طوسى در النهايه والمبسوط.