آن را فاقد اعتبار و ارزش شرعى مى‌دانند و قياس بر پايه شبه را جايز نمى‌دانند؛ چون وصف شبه، هيچ گونه كشفى از علت مشترك ندارد و نمى‌تواند دليل معتبرى براى شناخت علت باشد. (١٨٧) غزالى در كتاب المستصفى به اين مطلب اشاره كرده و مى‌گويد : «قياس شبه باطل است و بيشتر قياس‌ها شبه است و جز به هنگام ضرورت نبايد از آن بهره گرفت» (١٨٨).

با آنكه بيشتر اصوليان اهل سنت، حجيت شبه را نپذيرفته‌اند، ولى در فروع فقهى بسيار بدان استناد كرده‌اند. (١٨٩) در ميان انديشه وران اصولى شيعه، هيچ گونه اختلافى در عدم حجيت شرعى اين مسلك وجود ندارد و در واقع از نظر آنان، شبه بى اعتبارترين طريقه استنباط است. (١٩٠)

٩. طرد

يكى از راه‌هاى كشف ملاك از نظر دانشوران اصولى اهل سنت، مسلك طرد است كه از آن به دوران وجودى نيز تعبير مى‌كنند. (١٩١)

طرد در دانش اصول عبارت است از اينكه وصفى غير مناسب، در صورت‌هاى مختلفى همراه حكم باشد، ولى اين وصف نه لازمه حكم باشد و نه سبب انگيزش ظن يا وهمى در قياس كننده شود. اصوليان از اين وصف به وصف طردى تعبير كرده‌اند. (١٩٢) بيشتر كسانى كه طرد را به عنوان يكى از مسالك علت

(١٨٧) الشيرازى، ابواسحاق ابراهيم، اللمع فى اصول الفقه، ص ٢٣٨. و جمال الدين، مصطفى، القياس حقيقته و حجيته، ص٢٨٦.
(١٨٨) غزالى، ابوحامد محمد، المستصفى، ج ٢، ص٣١٢.
(١٨٩) الزركشى، بدرالدين محمد، البحر المحيط، ج ٥، ص ٢٤١ ـ ٢٣٩.
(١٩٠) جناتى، محمد ابراهيم، منابع اجتهاد از ديدگاه مذاهب اسلامى، ص ٢٦٩.
(١٩١) الزركشى، بدرالدين محمد، البحر المحيط، ج ٥، ص ٢٤١.
(١٩٢) غزالى، ابوحامد محمد، المستصفى، ج ٢، ص ٨١.