در دهه‌هاى اخير، همواره در مطبوعات كشور، شاهد بحث‌ها و مناقشاتى در باره ديدگاه‌هاى شيخ فضل اللّه‌ نورى راجع به مشروطيت و غرب و مقولات مرتبط با اين دو بوده و هستيم. يكى از آنها، مقاله آقاى مسعود امامى است كه با عنوان «جدال تعبد و تعقل در فهم شريعت (٤)؛ تقابل ديدگاه‌هاى ميرزاى نائينى و شيخ فضل اللّه‌ نورى در مشروطيت (قسمت دوم)»، در فصلنامه فقه اهل‌بيت عليهم‌السلام (سال ١٥، ش ٥٧، بهار ١٣٨٨، صص ١٣٢ـ١٧٧) درج شده و نوشتار حاضر در نقد آن نگارش يافته است.

پژوهنده محترم، آقاى امامى، در اين مقاله، به بحث در باره ديدگاه‌هاى شيخ نورى در مورد ولايت فقيه، مجلس شورا، وضع قوانين، اعتبار اكثريت آراء و مسائل ديگر (همچون دين به اصطلاح حدّ اكثرى و حدّ اقلى) پرداخته و دعاوى مختلفى را در اين زمينه مطرح ساخته است كه بعضاً خالى از تأمل و ايراد نيست و مقتضى است خوانندگان نكته سنج فصلنامه كه مقاله ايشان را خوانده‌اند، با ديدگاه‌هاى مقابل نيز آشنا شوند.

گفتنى است كه جناب امامى پيش از اين (در فروردين ١٣٨٨) طى نامه‌اى كه براى اين جانب ارسال داشته بود، خواستار اظهار نظر حقير راجع به مقاله پيشين خود (مندرج در شماره ٥٦ همين فصلنامه) (٥) شده بود كه متأسفانه تراكم كارها، مانع انجام خواسته ايشان گرديد، تا آنكه مقاله جديد و بحث‌انگيز ايشان (در شماره ٥٧ فصلنامه) البته با تأخير بسيار طولانى، به دست اين جانب رسيد و ضرورت اجابت تقاضاى مؤمن، و مهم‌تر از آن، لزوم «نقد» برداشت‌ها و مدّعيات ايشان در مقاله جديد (كه پيشنهاد مصرّانه برخى از دست اندركاران فصلنامه نيز هست) اين جانب را بر آن داشت كه به رغم اشتغالات زياد كارى، و گذشت مدت زمان نسبتاً طولانى از

(٥) سلطنت مشروعه، نظريه‌اى بدون نظريه پرداز، مسعود امامى، مندرج در: فقه اهل‌بيت عليهم‌السلام، سال ١٤، ش ٥٦ ، زمستان ١٣٨٧، صص ١٥٠ـ١٥٧.