فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٣٢٩ - شيخ فضل اللّه نورى؛ مواجهه عقلانيتِ «وحىْ باور»؛با عقلانيتِ «خودبنيادِ» غربى على ابوالحسنى(منذر)

سعيد لُبِّ نظرِ پيامبر (ص) در مورد ديه انگشتان زن را نقل مى‌كند كه طبق آن، ديه قطع ٤ انگشت زن (در قياس با ديه انگشتان مرد) از ديه قطع ٣ انگشت وى كمتر است و چون اين نظر با حاصل قياس ابوحنيفه‌اى و روش اصحاب رأى، در تعارض آشكار قرار دارد، طبعاً مورد «اعتراض» ربيعه واقع مى‌شود (٥٧) و آقاى امامى هم، نزاع ربيعه و سعيد در آن گفتگو را «نمونه‌اى روشن از نزاع عقل‌گرايى و تعبدگرايى در فروع فقهى» مى‌شمارد! (٥٨) كه البته پيدا است از نظر ايشان، ربيعه «قياس انديش»، مصداقِ به اصطلاح عقل‌گرايى است و سعيدِ «پايبند به نُصوص نبوى (ص)» مصداقِ تعبدگرايىِ در برابر عقل‌گرايى! به قول ايشان: «فتواى سعيد بن مسيّب برگرفته از روايت پيامبر (ص) است كه مى‌فرمايد: عقل المرأة مثل عقل الرجل حتى تبلغ الثلث من ديتها، ديه زن همچون ديه مرد است تا زمانى كه به يك سوم ديه كامل (صد شتر) برسد [ و ]ربيعه كه تمايل به فهمى از دين داشت كه حتى المقدور زواياى گوناگون آن براى عقلش آشكار باشد، از اين فتوا متحير و آشفته شد و به آن اعتراض كرد و اين نمونه كوچكى از ظهور ديدگاه عقل‌گرايى در فهم دين و تفاوت آن با انديشه تعبدگرا است». (٥٩)

مطلب بدينجا ختم نمى‌شود و آقاى امامى در خلال همين بحث پاورقى زده و مى‌نويسد: «جالب توجه اين است كه شبيه همين گفت و گو در منابع روايى شيعه از امام صادق(ع) و ابان بن تغلب نقل شده است» كه ابان همان سؤالات ربيعه را از امام(ع) مى‌پرسد و امام هم همان پاسخ سعيد بن مسيب را به او مى‌دهد و اتفاقاً ابان بن تغلب مثل ربيعه از حكم يادشده تعجب كرده و مى‌گويد: زمانى كه