فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٢ - قصاص در قرآن كريم روح الله ملكيان
پيروان تورات مجازات قاتل به طور مطلق بوده، ولى اين امت مأمور به رعايت مساواتى خاص در مجازات شده است كه در آن تخفيفى از جانب خداوند است؛ زيرا در اين حكم در موارد متعددى قاتل مسلمان كشته نمىشود و در مواردى هم كه كشتن او مجاز است ولىّ دم مىتواند با عفو و گذشتن از مجازات، از ديه بهرهمند شود و در صورت عفو از ديه، پاداش اخروى مىبرد و باز جان قاتل حفظ مىشود .
جمله پنجم :فَمَنِ اعْتَدَى بَعْدَ ذَلِكَ فَلَهُ عَذَابٌ أَلِيمٌ
يعنى هر كس بعد از مجازات قاتل يا گرفتن ديه، تعدى و ظلمى كند مانند آنچه در جاهليت مىكردهاند، براى او عذابى دردناك است.
آيه دوم: آيه ٤٥ سوره مائده :
{وَكَتَبْنَا عَلَيْهِمْ فِيهَا أَنَّ النَّفْسَ بِالنَّفْسِ وَالْعَيْنَ بِالْعَيْنِ وَالأَنفَ بِالأَنفِ وَالأُذُنَ بِالأُذُنِ وَالسِّنَّ بِالسِّنِّ وَالْجُرُوحَ قِصَاصٌ فَمَنْ تَصَدَّقَ بِهِ فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمَا أَنزَلَ اللَّهُ فَأُوْلَئِكَ هُمْالظَّالِمُونَ} ؛ بر ايشان در تورات نوشتيم كه جان به ازاى جان و چشم به ازاى چشم و بينى به ازاى بينى و گوش به ازاى گوش و دندان به ازاى دندان و جراحتها قصاص است. پس كسى كه آن را تصدّق كند، كفارهاى براى اوست و كسانى كه به آنچه خدا فرو فرستاده حكم نكنند، آنان ستمكارانند .
اين آيه حاكى از تشريع احكام مجازات در مورد جان و اعضاى بدن و جراحات در تورات بر يهود است و مقابله بين جمله «كتب عليكم» در آيه اول و جمله «كتبنا عليهم فيها» در اين آيه، چه بسا موهم اين باشد كه همه احكام مذكور در آيه دوم مختص به يهود است و براى مسلمانان نيست؛ زيرا اگر اين احكام مختص به ايشان نبود يا بايد عبارت اين آيه به سبك آيه روزه باشد كه فرموده است: { يَا أَيُّهَا}