فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات)

فريده دوم در مبحث وجوب و امكان فصل در بيان مواد سهگانه

در بيان مواد سهگانه(وجوب - امكان - امتناع)

كلام محقق لاهيجى عليه الرحمه

فصل در بيان اعتبارى بودن جهات سهگانه

بطلان استدلال مذكور

دليل اول قائلين به خارجى بودن جهات

جواب مصنف(ره) از دليل اول خصم

بطلان استدلال مذكور

توضيح دليل دوم قائلين به خارجى بودن جهات

بطلان دليل مذكور

دليل سوم قائلين به خارجى بودن جهات

جواب از دليل سوم

فصل اقسام مواد سهگانه

مثال ما بالقياس از امثله هشتگانه

ملخص كلام در مقام

شرح وجوب بالقياس

شرح امتناع بالقياس

شرح امكان بالقياس

مثال امكان بالقياس

فائده فرض اين مثال

فصل در بيان ابحاثى كه تعلق به امكان دارند

بحث سوم در معانى امكان

امكان اخص و معناى آن

امكان استقبالى و معناى آن

كلام مرحوم خواجه طوسى در شرح اشارات

دقت مرحوم مصنف در كلام خواجه طوسى(ره)

بحث چهارم لازم بودن امكان براى ماهيت

بحث پنجم در بديهى بودن احتياج ممكن به مؤثر

رأى قائلين باتفاق و شبهات فخر رازى

جواب از شبهه اول فخر

شبهه دوم فخر و جواب از آن

بحث ششم احتياج ممكن به علت در بقاء

ابطال علت فاعلى بودن بناء

بحث هفتم سبب احتياج ممكن به مؤثر

فصل برخى از احكام وجوب غيرى

برهان بطلان اولويت ذاتيه

برهان بطلان اولويت غيريه

وجوب سابق و لا حق در ممكنات

كلام صاحب اسفار

نسبت وجوب با امكان

مقصود از امكان

غرض از طرح بحث

غرر فى الامكان الاستعدادى

فصل در بيان امكان استعدادى

فروق بين امكان استعدادى و ذاتى

كلام صاحب اسفار

مراد صاحب اسفار

فصل تعريف و تقسيم قدم و حدوث

حادث اسمى و اصطلاح مرحوم مصنف(ره)

مقصود از حادث اسمى

مقاله محقق آشتيانى

بيان گفتار پيش

فصل آراء و اقوال در علت حدوث عالم

رأى كعبى

نقد مصنف بر كعبى

رأى معتزلى

نقد مصنف بر رأى معتزلى

رأى اشعرى و نقد مصنف(ره) بر او

اختيار مصنف(ره)

گفتار مؤلف

فصل اقسام هشتگانه سبق

تقدم دهرى و سرمدى

غرر فى بعض احكام اقسام

فصل برخى از احكام اقسام سبق

حكم سبق بالطبع و بالتجوهر

فصل ملاك تقدم در اقسام هشتگانه سبق

مقاله محقق داماد(ره)

دنباله كلام محقق داماد

فريده چهارم در بيان قوه و فعل فصل اقسام قوه و فعل

قوه فاعلى و انفعالى و تقسيم هر كدام

تقسيم ديگر قوه فاعلى قوه نباتى - قوه حيوانى

قدرت و تعريف آن

قدرت از نظر حكماء و متكلمين

قدرت و رأى اشاعره و معتزله

فريده پنجم در بيان ماهيت و ملحقات بآن فصل در تعريف ماهيت و برخى احكامش

نسبت بين ذات و حقيقت و ماهيت

فصل ملاحظات در ماهيت

جواب اين گفتار

دليل بر وجود ماهيت لا بشرط مقسمى

كلام مرحوم محقق آملى و نقد مؤلف

وجود بالعرض در كلى طبيعى

وجود كلى طبيعى

مقاله شيخ در شفاء

جزئيت كلى طبيعى

رأى صواب در كلى طبيعى و افراد آن

فصل در بيان برخى از احكام اجزاء ماهيت

فصل برخى از احكام اجزاء ماهيت

فرق اجزاء عقلى با اجزاء خارجى

فصل منطقى

فصل حقيقى و اشتقاقى

غرر فى ان حقيقة النوع فصله الاخير

فصل حقيقت نوع همان فصل اخيرش مىباشد

فصل حقيقت نوع و فصل اخير

فصل آراء در كيفيت تركيب اجزاء حدى

اقوال سهگانه

اختيار مصنف(ره)

تفصيل و شرح اختيار مصنف(ره)

فصل در بيان خواص اجزاء

اشكال مشهور

جواب از اشكال مشهور

فصل در بيان اينكه بين اجزاء مركب حقيقى احتياج و فقر مىباشد

احتياج بين اجزاء مركب حقيقى

علامت وحدت حقيقيه

فصل در بيان اينكه تركيب بين ماده و صورت آيا اتحادى است يا انضمامى ميباشد

كيفيت تركيب بين ماده و صورت

برهان سيد سند و مختار مصنف(ره)

فصل در بيان تشخص

تشخص و آراء در آن

عينيت تشخص با وجود

كيفيت تشخص بعوارض مشخصه

فصل فرق بين تميز و تشخص و بعضى از ملحقات بحث

فرق بين تميز و تشخص و نسبت بين آنها

رأى محقق دوانى

فريده ششم در بيان وحدت و كثرت فصل مستغنى بودن وحدت و كثرت از تعريف حقيقى

وحدت و كثرت

فصل تقسيم وحدت

اقسام وحدت

فصل در بيان حمل

تقسيم حمل

حمل شايع

قضيه بسيطه و مركبه

مسلك محقق دوانى

مسلك فخر رازى

مقاله سيد مدقق

قياس مختار مصنف(ره) با مختار سيد مدقق

فصل در بيان تقابل و اقسام آن

تقابل و اقسام آن

تقابل مانعة الجمع

تقابل تضايف

تقابل تضاد

تقابل عدم و ملكه

تقسيم عدم و ملكه

وجه تسميه مشهورى

تقابل سلب و ايجاب

فريده هفتم در بيان علت و معلول فصل تعريف و تقسيم علت و معلول

تعريف علت و معلول و تقسيم آن دو

شرح اقسام علت و معلول

تقسيم باعتبار ديگر

اقسام علت فاعلى

وجه ضبط اقسام فاعل

فصل در بيان اينكه كداميك از اقسام فاعل لايق براى حضرت باريتعالى هستند

نحوه فاعليت حقتعالى

فصل در بيان اينكه تمام اقسام هشتگانه فاعل در نفس انسانى متحقق مىباشند

نحوه فاعليت نفس انسانى

شرح فاعل بالرضا بودن نفس

فاعل بالتجلى بودن نفس

توضيح فاعل بالعناية بودن نفس

فاعل بالقصد بودن نفس

فاعل بالطبع بودن نفس

فاعل بالقسر بودن نفس

فاعل بالجبر بودن نفس

فاعل بالتسخير بودن نفس

ايضاح و تبيين

غرر فى البحث عن الغاية

فصل گفتار در غايت

سلب فاعل بالقسر و دليل آن

حكمت و عنايت

عليت و معلوليت غايت

غرر فى دفع الشكوك عن الغاية

فصل دفع شبهات از غايت

نتيجه مقدمه سوم

عبث و فرق آن با غير

شرح افعال ديگر و فرق آنها با عبث

جواب از اشكال

استدراك

ترجمه و شرح فارسى

جواب از مقاله قائلين باتفاق

شبهه قائلين باتفاق و جواب از آن

فصل در بيان علت صورى

علت صورى

معانى پنجگانه صورت

ترجمه و شرح فارسى

مقاله شيخ الرئيس در الهيات شفاء

فصل در بيان علت مادى

علت مادى

اقسام ماده

مثال اقسام واحد

مثال اقسام مركب

تقسيم ديگر

فصل در بيان احكام مشترك بين علل چهارگانه

اشتراك علل چهارگانه در احكام

اقسام فاعل بالعرض

اقسام ماده بالعرض

اقسام صورت بالعرض

اقسام غايت بالعرض

فصل در بيان برخى از احكام علت جسمانى

حد و حصر ماده جسمانى

شرط تأثير ماده جسمانى

كلام مرحوم علامه در كشف المراد

فصل در بيان احكام مشترك بين علت و معلول

احكام مشترك بين علت و معلول

شبهات فخر رازى

جواب از اشكال

اعتراض متكلمين و جواب از آن

توضيح و شرح

شرح دليل تطبيق

دليل حيثيات

مقاله صاحب شوارق(ره) و نقد مصنف

مقاله محقق داماد(ره) در قبسات

دليل وسط

دليل ترتب

بيان لزوم

دليل تضايف

دليل اسد و اخصر

مقصد دوم جوهر و عرض

فريده اول در تعريف جوهر و اقسام آن

اقسام جوهر

فريده دوم در تعريف عرض و بيان اقسام آن

توضيح عرض و اقسام آن

اختلاف در تعداد مقولات

فريده سوم در بحث از اقسام عرض

فصل در بيان و تفصيل مقوله كم

اقسام عرض شرح مقوله كم

احكام مقوله كم

احكام مختصه مقوله كم

فصل در بيان مقوله كيف

انفعالى و انفعال

فصل در بيان علم

وجه تعرض در اين مقام

اقوال در حقيقت علم

مختار مصنف

و من تلك الابحاث تقسيمه

و از جمله آن ابحاث تقسيم علم مىباشد

تقسيمات علم

راى مشائين و نقد مصنف

علم تفصيلى و اجمالى

كلام قطب الدين در درة التاج

علم فعلى و انفعالى

فصل در بيان اعراض نسبيه از جمله آنها«اين و متى» مىباشد

و از جمله اعراض نسبيه وضع مىباشد

و از جمله اعراض نسبيه فعل و انفعال مىباشند

و از جمله اعراض نسبيه مضاف مىباشد

توضيح مضاف

مقاله شيخ در شفاء

خواص مقوله اضافه

اضافه اشراقيه

اضافه مقوليه

١٠٠٠ ص

١٠٠١ ص

١٠٠٢ ص

١٠٠٣ ص

١٠٠٤ ص

١٠٠٥ ص

١٠٠٦ ص

١٠٠٧ ص

١٠٠٨ ص

١٠٠٩ ص

١٠١٠ ص

١٠١١ ص

١٠١٢ ص

١٠١٣ ص

١٠١٤ ص

١٠١٥ ص

١٠١٦ ص

١٠١٧ ص

١٠١٨ ص

١٠١٩ ص

١٠٢٠ ص

١٠٢١ ص

١٠٢٢ ص

١٠٢٣ ص

١٠٢٤ ص

١٠٢٥ ص

١٠٢٦ ص

١٠٢٧ ص

١٠٢٨ ص

١٠٢٩ ص

١٠٣٠ ص

١٠٣١ ص

١٠٣٢ ص

١٠٣٣ ص

١٠٣٤ ص

١٠٣٥ ص

١٠٣٦ ص

١٠٣٧ ص

١٠٣٨ ص

١٠٣٩ ص

١٠٤٠ ص

١٠٤١ ص

١٠٤٢ ص

١٠٤٣ ص

١٠٤٤ ص

١٠٤٥ ص

١٠٤٦ ص

١٠٤٧ ص

١٠٤٨ ص

١٠٤٩ ص

١٠٥٠ ص

١٠٥١ ص

١٠٥٢ ص

١٠٥٣ ص

١٠٥٤ ص

١٠٥٥ ص

١٠٥٦ ص

١٠٥٧ ص

١٠٥٨ ص

١٠٥٩ ص

١٠٦٠ ص

١٠٦١ ص

١٠٦٢ ص

١٠٦٣ ص

١٠٦٤ ص

١٠٦٥ ص

١٠٦٦ ص

١٠٦٧ ص

١٠٦٨ ص

١٠٦٩ ص

١٠٧٠ ص

فصول الحکمة؛ شرح فارسی بر منظومه(مبحث الهیات) - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٩١

فصول الحكمة، شرح فارسى بر منظومه( مبحث الهيات)

نويسنده: ذهنى تهرانى، سيد محمد جواد
ملاحظات: ترجمه و شرح بر مبحث الهيات منظومه محقق سبزوارى‌
تاريخ وفات مؤلف: ١٤٢٤ ه. ق‌
موضوع: فلسفه‌
زبان: فارسى- عربى‌
تعداد جلد: ٣
ناشر: حاذق‌
مكان چاپ: قم‌
سال چاپ: ١٣٦٩ ه. ش‌
نوبت چاپ: اول‌