وَاللَّهُ وَ سِعٌ عَلِيمٌ . [١] شيطان به شما وعده فقر مى دهد و شما را به فحشا فرا مى خواند ، و خداوند به شما وعده مغفرت و فضل مى دهد و خدا [ داراى فضلى ] گسترده و داناست. امام صادق عليه السلام وعده فقر و فراخواندن به معصيت را كار «شيطان» ، و فراخواندن به انفاق و نهى از معصيت را كار «فرشتگان» مى داند. [٢] بديهى است كه وسوسه هاى شيطان ، واهى و خلاف واقع است . خزانه هاى هستى در دست شيطان نيست كه تهديد او واقعى باشد و بتواند به آن عمل كند . خزانه هاى هستى در اختيار خداوند است و او وعده داده كه انفاق را پاداشى فراوان دهد. [٣] كسى كه به اين حقيقت ، آگاه باشد ، اهل بخل ورزيدن نخواهد بود . كليد مسائل ، در همين آگاهى هاست . براى اصلاح امور ، تغيير چندانى لازم نيست ؛ كافى است شناخت ما اصلاح شود . امام صادق عليه السلام بر همين اساس مى فرمايد:

.حَسبُ البَخيلِ مِن بُخلِهِ سوءُ الظَّنِّ بِرَبِّهِ ، مَن أيقَنَ بِالخَلَفِ جادَ بِالعَطِيَّةِ . [٤]

.بخيل را همين بس كه به خداى خود ، بدگمان است . كسى كه به عوض دادن [خدا] يقين داشته باشد ، بذل و بخشش مى كند .

آگاهى از بركت دهى خداوند و ازدياد نعمت در برابر انفاق ، ترس از فقر را مى زدايد و انسان را اهل جود و سخاوت مى سازد . عوض دادن انفاق ، وعده خداوند است . قرآن كريم مى فرمايد: قُلْ إِنَّ رَبِّى يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَآءُ مِنْ عِبَادِهِى وَ يَقْدِرُ لَهُو وَ مَآ أَنفَقْتُم مِّن شَىْ ءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُو وَ هُوَ خَيْرُ الرَّ زِقِينَ . [٥] بگو در حقيقت ، پروردگار من است كه روزى را براى هركس از بندگانش كه

[١] سوره بقره ، آيه ٢٦٨ .[٢] فقه القرآن ، ج١ ، ص٢٣٣ ؛ التبيان فى تفسير القرآن ، ج٢ ، ص٣٤٧ ؛ مجمع البيان ، ج٢ ، ص١٩٣ .[٣] ر . ك ، ميزان الحكمة ، ج١٣ ، ص٦٤٣٧ به بعد ، عنوان «الانفاق» .[٤] بحار الأنوار ، ج٧٣ ، ص٣٠٧ ؛ ر . ك: الكافى، ج٤، ص٢، ح٤ ؛ الإختصاص، ص٢٣٤ ؛ عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج٢، ص٥٣ ؛ نهج البلاغة ، حكمت ١٣٨ .[٥] سوره سبأ ، آيه ٣٩ .