مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٤٨٥ - جواب
او ساقط مىگردد و عبادتى بر او نمىباشد [١]، وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتّٰى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ [٢].
علم يقين عبارت است از: ظهور نور حقيقت در حال كشف استار بشريّت به شهادت و جدّ و ذوق، نه به دلالت عقل و نقل، و مادام كه آن نور از وراء حجاب نمايد آن نور را نور ايمان خوانند و چون از حجاب مكشوف گردد آن را نور يقين خوانند.
يقين را سه درجه است: اوّل علم اليقين، مثالش آن است كه: كسى به استدلال از مشاهدۀ شعاع و ادراك حرارت در وجود آفتاب بىگمان باشد.
دويم: عين اليقين كه به مشاهدۀ جرم آفتاب بر وجود آن جزم كند.
سيّم: حق اليقين كه به تلاشى و اضمحلال نور بصر در آفتاب در وجود آن متيقّن گردد [٣].
علم لدنّى: علمى است كه اهل قرب را به تعليم و تفهيم ربّانى معلوم شود، نه به دلائل عقلى و شواهد نقلى.
فرق ميان اين و علم اليقين آن است كه: به علم اليقين ادراك نور ذات و صفات الهى شود، و به علم لدنى معانى و كلمات از حق بدون واسطۀ بشر دريابد، و آن بر سه نوع است: وحى: و آن خاصه انبياء است، و الهام: و آن مخصوص خواصّ اولياء است و صوفيه آن را خواطر حقّانى خوانند، فراست:
و آن مشترك است ميان خواص مؤمنان، «اتّقوا فراسة المؤمن فإنّه ينظر بنور اللّه» [٤].
[١] مثنوى: ٤٤١ (مقدّمۀ جلد ٥).
[٢] حجر (١٥): ٩٩.
[٣] مصباح الهدايه و مفتاح الكفايه: ٧٥.
[٤] مصباح الهدايه و مفتاح الكفايه: ٧٦- ٧٩.