مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ١١١ - جواب
و چهار سهم فرض كنند و هفت سهم آن را به همشيره دهند و هر يك از برادرها هشت سهم و نيم بردارند، و اضافهاى كه همشيره در اين صورت مىبرد نظر به ثمن مادر، يا به او مىبخشيد يا نصف آن را به مصالحۀ قهريه مىتوانيد گرفت و اضافۀ مذكوره عبارت است از چهار سهم و ربع از هفتاد سهم از سهم همشيره، و نصف [١] آن دو حصّه است و ثمن از هفتاد حصّه، يعنى هفت سهم همشيره را هفتاد حصّه فرض كند و به صيغۀ مصالحه از حصّۀ ثمن مادر، دو حصّه و ثمن آن را از او بگيرند و آنچه بماند مال اوست، و اللّه العالم.
سؤال قكد [١٢٤]:
زيد فوت شده از سر دخترى و زوجه و والده، و بعد از او زوجه نيز فوت شده از سر صبيّه و والده [٢]، آيا از متروكات زيد و زوجه با وجود دختر و مادر به برادرهاى زيد چيزى مىرسد يا نه؟ و ديگر آنكه حضانت و پرستارى مرتضعۀ صغيره به جدّۀ مادرى مىرسد، يا به جدّۀ پدرى، و كيفيّت حصّۀ هر يك از ورثه [٣] را بيان فرمائيد؟
جواب:
تركۀ زيد را سى و دو حصّه فرض كنند، چهار حصّه را به زوجه و هفت حصّه را به مادر زيد، و بيست و يك حصّه را به دخترش دهند [٤] و به
[١] ب، ج، ه: نصفۀ.
[٢] يعنى: والدۀ اين زوجۀ متوفّى.
[٣] ه: ورثۀ مذكوره.
[٤] روش محاسبه اين مسأله بدين صورت است كه زوجه ثمن مال را، و مادر سدس مال را، و دختر نصف مال را مىبرد و اضافه بين مادر و دختر تقسيم مىشود كه يك ربع به مادر و سه ربع به دختر داده مىشود. (شرح لمعه: ٨/ ٩٩ و ١٠٠).
محاسبۀ مرحوم مؤلّف نيز به اين صورت است: براى سهولت و عدم اعشار مفروض در متن كه ٣٢ باشد سه برابر مىكنيم كه مىشود: ٩٦ ٣* ٣٢
ثمن زوجه مىشود ١٢ (كه سه برابر ٤ مىباشد) ١٢ ٨/ ٩٦
حصۀ مادر (سدس) ١٦ مىشود: ١٦ ٦/ ٩٦