مقامع الفضل - البهباني، الشيخ محمد علي - الصفحة ٤٨٩ - جواب
و به آن متّصل مىگردد [١]، و اللّه يعلم.
سؤال ثيح [٥١٨]:
سمسمة تحمد آثارها * * * و اشكر من أهدى و لو سمسمة [٢]
جواب:
سمسمة الأولى مركبة من «سم» امرا و «سمه» مصدرا.
سؤال ثيط [٥١٩]:
إنّ القائم- بفتح- چه تركيب است؟
جواب:
اصل «إنّ» ان أنا بوده است، و «إن» نافيه است، مثل «ما» و «لا» [٣]، و «أنا» اسم اوست و قائم خبر اوست، و همزۀ «أنا» به جهت تخفيف حذف شده است و همچنين الف انا به جهت الغاز، بعد از آن نون در نون ادغام گشته و به هم متصل شده، چنانكه در قول حق تعالى در سورۀ كهف: لٰكِنَّا هُوَ اللّٰهُ رَبِّي [٤] و «إن» نافيه لازم ندارد كه بعد از آن «إلّا»، يا «لمّا» باشد- چنانكه در غالب چنان است- نظر به قول حق تعالى: وَ إِنْ أَدْرِي أَ قَرِيبٌ أَمْ بَعِيدٌ مٰا تُوعَدُونَ [٥] و إِنْ أَمْسَكَهُمٰا مِنْ أَحَدٍ مِنْ بَعْدِهِ [٦] زيرا كه «ان» در اين دو آيه نافيه است- بلا خلاف- بدون إلّا و لمّا.
سؤال ثك [٥٢٠]:
«خنفشار» در كلام عرب چه معنى دارد؟
جواب:
اين در كلام عرب نيست و مولّد است از كلام عرب، و مراد به آن در استعمالات؛ بزرگى نمودن است بىاصل و منشأ.
و گويند: كسى ادعاى احاطه به لغت عرب مىنمود به حدّى كه هرچه از
[١] بحار الانوار: ١/ ٩٩- ١٠١.
[٢] لاحظ! البداية و النهاية: ١٣/ ٢٤.
[٣] يعنى: مثل ما و لاء مشبهتان بليس؛ رفع به اسم نصب به خبر مىدهد، مراجعه شود به مغنى اللبيب:
١/ ٣٥.
[٤] كهف (١٨): ٣٨.
[٥] انبياء (٢١): ١٠٩.
[٦] فاطر (٣٥): ٤١.