ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٨٠ - ٢ - با اين كه اوصاف و افعال خداوندى در كلمات زمانى بيان مى شود ، با اين حال ما فوق زمان مى باشند

نماند كه اين تفاوت تقريبا همان تفاوت دوم يا يكى از نتايج آن است .
٤ - بعضى از علوم ما بالفعل و بعضى ديگر بالقوه است . علم خداوندى بالفعل است .
٥ - براى علم ما نقص و افزايش وجود دارد . علم خداوندى ما فوق نقص و افزايش است .
٦ - تغييرات و دگرگونيها در معلومات موجب تغيير و دگرگونى در علم ما مى شود . علم خداوندى بهيچ وجه قابل تغيير و دگرگونى نيست .
٧ - نفى علم از ذات يك انسان مساوى نفى ذات او نيست . نفى علم از ذات خداوندى مساوى نفى ذات او است . ولى اين تفاوتها باعث آن نمى شود كه ما از صفات خداوندى هيچ چيزى را جز نفى ضد آنها درك نكنيم ، چنانكه بعضى از متكلمين مى گويند كه وقتى كه مى گوئيم : خداوند عالم است ، ما از اين جمله چيزى را جز اين كه خداوند جاهل نيست ، نمى فهميم . برخلاف اين نظريهء متكلمين ، ما مى توانيم بوسيلهء تأدب به آداب الهى و تخلق به اخلاق خداوندى ، تجلياتى از صفات او را باندازهء ظرفيت خود درك كنيم . اين يك مختص با عظمت و بسيار با ارزش انسانى است كه مى تواند با تلاش جدى در راه رشد و كمال نمونه هائى از صفات الهى را در خود دريابد . اين است معناى من عرف نفسه عرف ربّه ( هر كس خود را شناخت پروردگارش را شناخت ) ٢ - با اين كه اوصاف و افعال خداوندى در كلمات زمانى بيان مى شود ، با اين حال ما فوق زمان مى باشند نمى توان ترديد كرد در اين كه ذات خداوندى و صفات ذاتى و صفات فعلى او ما فوق حلقه‌هاى زنجيرى زمان است . زمان با نظر به ماهيتى كه دارد ، كششى است ناشى از حركت و تغير در جهان هستى يا امتداديست كه ذهن ما بوسيلهء ارتباط با حركات و تغييرات آنرا در مى يابد . و بهر تقدير و با هر تعريفى كه زمان را