ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٣٤ - در اين نقطهء حساس است كه روش سياسى امير المؤمنين ( ع ) از سياستمداران معمولى جدا مى شود
عليهم أجمعين فى تمامه و كماله فلينظر الى وجه على بن ابي طالب ( ع ) [١] ( هركس بخواهد بنگرد به صورت آدم در علمش ، و به صورت نوح در تقوايش ، و بصورت ابراهيم خليل در حلم و بردباريش ، و بصورت موسى در هيبتش ، و بصورت عيسى در عبادتش ، و بصورت محمد ( صلوات اللَّه عليهم أجمعين ) در تمام و كمالش ، بنگرد بصورت على بن ابي طالب ( ع ) .
مسئلهء پنجم - « على هم مردى سلحشور و هم شاعر و تمام صفات اولياء اللَّه در وجودش جمع بود » اما نسبت شاعر بودن به على بن ابي طالب ( ع ) بانظر به مفهوم متداول شعر ، عارى از حقيقت است . آنچه كه ديده مى شود اينست كه آن حضرت در سخنان خود در نهج البلاغه به ابياتى از اشعار ديگران استشهاد كرده است و ديوانى به او نسبت داده شده است كه صحت آن بهيچ وجه اثبات نشده است ، اگر چه در اشعار آن ديوان مضامين انسانى خوبى وجود دارد و او قضاوتى ميان شعراء نيز فرموده است كه در آينده مورد تفسير واقع خواهد شد .
وفادارى و پاى بندى او به دين اسلام كه مورد تصريح پطروشفسكى است ، تقيد او را به قرآن در حد اعلا ثابت مى نمايد و مى دانيم كه قرآن شعر و شاعرى خيالبافانه و پريدن در فضاى مفاهيم خلاف واقع و حقيقت را توبيخ شديد كرده است : ( وَالشُّعَراءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغاوُونَ . أَ لَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ . وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ . إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحاتِ وَذَكَرُوا الله كَثِيراً ) [٢] ( شعراء كسانى هستند كه گمراه شدگان از آنان پيروى ميكنند ، مگر نديده اى كه آنان در هر وادى بطور حيران مى گردند . و آنان مى گويند آن چيزى را كه عمل نمى كنند .
مگر كسانى كه ايمان آورده و اعمال صالح انجام مى دهند و خدا را بطور فراوان بياد مى آورند ) .
اين بود معناى خيرخواهى كه اولين حق اجتماع اسلامى بر زمامدار است
[١] شرح تجريد خواجه نصير طوسى تأليف ملا على قوشچى باب امامت .
[٢] الشعراء آيه ٢٢٤ تا ٢٢٧ .