ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٧ - چاره سازى و حيله گرى و مكر پردازى در جنگ و جهاد

آگاهانه يا ناآگاه ، بزبان بياورد يا نياورد ، از حوزهء مقدس حيات بيرون رفته است و او دست به نوعى خودكشى زده است ، در اين صورت كه قصاص يا قتل در جنگ بسراغ او مى رود ، در واقع بسراغ كسى مى رود كه باتمام اختيار دست به خودكشى زده است . حال كه چنين است و جنگ و پيكار با اين گونه افراد و گروهها و جوامع يك قانون پايدار حيات است ، سستى و دودلى و كوتاه آمدن در بارهء آنان ، بزرگترين قانونشكنى و جنايت است كه براى يك انسان آگاه به اهميت قانون جايز نيست .
١٦ ، ١٩ - تكادون و لا تكيدون و تنتقص أطرافكم فلا تمتعضون لا ينام عنكم و أنتم في غفلة ساهون غلب و اللَّه المتخاذلون ( فريب حيله گرىها را مى خوريد و در صدد چاره جوئى بر نمى آئيد . از نيروها و ابعاد شما كاسته مى شود و شما ناراحت و خشمگين نمى شويد .
دشمنان در پيرامون شما نخوابيده‌اند و در بارهء شكست دادن شما انديشه و نقشه‌ها دارند و شما در غفلت غوطه وريد . سوگند به خدا ، مغلوب گشتند كسانى كه به پستى و خوارى تن دادند ) .
چاره سازى و حيله گرى و مكر پردازى در جنگ و جهاد با نظر به مجموع آيات و روايات مربوطه به احكام جهاد و با استشمام فقاهى در ابواب گوناگون فقه اين نتيجه بدست مى آيد كه حيله گرى و مكر پردازى فقط در صورت اضطرار و ناچار بودن تجويز شده است ، مانند خود پيكار و كشتار كه خلاف اصل است و تجويز آن احتياج به علت مجوز دارد . از آن جمله رواياتى كه حيله گرى را ممنوع قلمداد كرده است .
١ - محمد بن يعقوب كلينى با اسناد خود از طلحة بن زيد نقل كرده است كه از امام صادق عليه السلام پرسيدم : در بارهء مردم دو آبادى كه با مسلمانان در حال