ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٥٤ - تطبيق مديريتهاى سه گانه بر حكومت و زمامدارى در اجتماعات

تطبيق مديريتهاى سه گانه بر حكومت و زمامدارى در اجتماعات تطبيق اقسام مديريتهاى سه گانه بر مديريتها و حكومتها و زمامداريهاى اجتماعى بقدرى آسان و منطقى است كه احتياج به گفتگوى زياد و غوطه ور شدن در اصطلاحات پر پيچ و خم و بىسر و ته ندارد . توضيح اين كه مديريت و حكومت بر اجتماع ، گاهى از نوع جبر طبيعى محض است كه مردم از ترس متلاشى شدن در برابر نيروهاى طبيعى و عوامل مزاحم همنوعان خود ، مجبور ميشوند كه قدرت بزرگى را در يك يا چند شخص ، يا چند نهاد متمركز نمايند تا در متلاشى شدن و از هم پاشيدن زندگى در امان باشند و براى تنظيم حيات اجتماعى خود با ارتباطات گوناگونى كه افراد و گروههاى اجتماع با يكديگر دارند ، قوانين و مقرراتى را وضع نمايند و با استناد به آن قوانين و مقررات و با ضمانت اجرائى قدرت متمركز ، به حيات خود ادامه بدهند . اين همان جبر طبيعى محض زندگى اجتماعى است كه آنانرا وادار به پذيرفتن مديريت قدرتمند مى نمايد .
آيا هيچ تفاوتى ميان اين مديريت و حكومت جبر طبيعى محض در اجتماع و مديريت و حكومت درونى يك فرد براى حفظ موجوديت خويش از متلاشى شدن و محو و نابود گشتن تصور مى شود نه هرگز . گاهى ديگر مديريت و حكومت بر اجتماع مخلوطى از جبر طبيعى محض حيات اجتماعى و مقدارى فرهنگ اخلاقى و آرمانى است كه همواره و در همهء جوامع بشرى با اختلافات كم و بيش ديده مى شود ، عين همين مديريت و حكومت در بارهء فرد نيز وجود دارد . يعنى يك فرد مى تواند در درون خود مديريتى بوجود بياورد كه مخلوطى از جبر طبيعى محض زندگى و مقدارى از اصول آرمانى و اخلاقى بوده باشد .
جملات امير المؤمنين عليه السلام در بارهء تعميم حكومت بر حكومتهاى نيكوكار و منحرف شامل اين دو نوع مديريت و حكومت است ، نه مديريت و حكومت اعلاى انسانى كه پيامبران و اوصياء ، و اولياء اللَّه و حكماى راستين آنرا تبليغ