ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٥٦ - فلسفهء تذكر و زمزمهء دائمى شهادتين

عوامل مقاومت در برابر تعليم و تربيتى كه معلمان تجربه ديده و مربيان خيرخواه انجام مى دهند
عوامل مقاومت در برابر تعليم و تربيتى كه معلمان تجربه ديده و مربيان خيرخواه انجام مى دهند [١] مقاومت در برابر تعليم و تربيتهاى مفيد و سازنده در دو بعد طبيعى و روحى و جلوگيرى از تأثر پذيرى از آن دو در بازشدن استعدادها مبارزه ايست كه آدمى با خويشتن روا مى دارد . مقاومت در برابر تعليم و تربيتهاى مفيد و سازنده را با نظر به عوامل آن ، مى توان به انواعى گوناگون تقسيم كرد .
از آن جمله :
نوع يكم - مقاومت مستند به عوامل ارثى
نوع يكم - مقاومت مستند به عوامل ارثى اين همان مقاومتى است كه بعضى از دانشمندان علوم انسانى مخصوصا محققانى مطرح مى كنند كه در مسائل مربوط به وراثت و كيفيت و كميت و عوامل آن بحث مى كنند و آن عبارتست از مقاومت مستند به عوامل ارثى .
مى گويند : عامل اصلى عدم تأثير تعليم و تربيتهاى سازنده را بايد در عوامل ارثى جستجو كرد . آنچه كه از مجموع مشاهدات عينى و تجارب اطمينان بخش نتيجه گرفته شده است اينست كه فعاليت عوامل ارثى مانند فعاليت يك علت تامه نيست كه سرنوشت قطعى انسان را تعيين نمايند . اين مدعا را مى توان با چند دليل اثبات كرد : دليل يكم - عبارتست از اين كه اگر عامل مقاومت در برابر تعليم و و تربيتها عوامل ارثى بود ، نمى بايست كمترين تغييرات و تحولاتى از نسلهاى اوليهء بشرى بوجود بيايد ، در صورتى كه از آغاز نسل بشرى تا به امروز هيچ نسل گذشته اى عين نسل بعد از آن نبوده است .

[١] مقصود از تعليم و تربيت در اين مباحث ، آن معناى عمومى است كه شامل هرگونه روياروئى با حقايق و واقعياتست كه در زندگى انسان امكان پذير مى گردد ، نه تعليم و تربيت بمعناى اصطلاحى خاص آن .