ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٧٧ - قضا و قدر شما نابخردان لجوج را در دام خود تباه خواهد ساخت

عنصر دوم - محصول كارهاى اختيارى خود انسان است كه مستند به « نظارت و سلطهء شخصيت او بر دو قطب مثبت و منفى كار » مى باشد . پس نقشهء كلى سرنوشت هر انسان از دو عنصر يا از دو جزء تشكيل مى يابد : غير اختيارى و اختيارى .
٨ - با نظر به مسائل هفتگانه كه بطور مختصر بيان كرديم ، روشن مى شود كه مقصود از جملهء امير المؤمنين عليه السلام در خطاب به خوارج : و احتبلكم المقدار ( و قدر شما را به طناب و دام خود كشيد ) .
مانند ديگر جملات كه موضوع قضاء و قدر را در كارهاى اختيارى انسان متذكر مى شود ، آن نيست كه گرفتار شدگان اختيارى در قضاء و قدر الهى بر كنار از مسئوليت و پاداش و كيفر مى باشند ، بلكه مقصود اينست كه آنان با بوجود آوردن مقدمات اختيارى خود را در زنجير قضا و قدر مى بندند ، چنانكه در بعضى از آيات قرآنى مشيت خداوندى را در گمراه ساختن و هدايت انسانها به مقدماتى كه خود آنان فراهم مى آورند مستند مى دارد . مانند : ( إِنَّ الله لا يَسْتَحْيِي أَنْ يَضْرِبَ مَثَلًا ما بَعُوضَةً فَما فَوْقَها فَأَمَّا الَّذِينَ ) [١] ( گمراه مى كند با آن مثلها افراد فراوانى را و هدايت مى كند با همان مثلها افراد كثيرى را و گمراه نمى كند با آن مثلها مگر مردم فاسق و منحرف را ) .
( وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَوْ ) [٢] ( و خداوند هدايت مى كند بسوى خود كسى را كه بسوى او بازگشت نمايد ) .
( وَيُضِلُّ الله الظَّالِمِينَ ) [٣] ( و خداوند ستمكاران را گمراه مى كند ) .
( كَذلِكَ يُضِلُّ الله مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُرْتابٌ ) [٤] ( بدينسان خداوند گمراه مى كند

[١] البقرة آيهء ٢٦ .
[٢] الرعد آيهء ٢٧ .
[٣] ابراهيم آيهء ٢٧ .
[٤] غافر آيهء ٣٤ .