ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٧٥ - قضا و قدر شما نابخردان لجوج را در دام خود تباه خواهد ساخت

شده است و مى توان گفت : هر مكتب كه براى كل مجموعى جهان هستى نقشهء معينى را مى پذيرد ، چه آن مكتب الهى باشد و چه غير الهى ، حقيقتى را بعنوان نقشهء تعيين كنندهء سرگذشت و سرنوشت عالم هستى با همهء اجزاء و روابطش قبول كرده است ، هر چند كه اين نقشهء معين را با اصطلاحاتى مختلف بيان نموده‌اند . در مكتب اسلام اين نقشهء معين را با نظر به فعل خالق قضا و با نظر به خود نقشهء تعيين يافته در سرگذشت و سرنوشت عالم هستى قدر مى نامند .
آيات و روايات مربوط به قضا و قدر فراوان است ، اين آيات و روايات باضافهء دريافتهاى عقلانى ، منبع مباحث مربوط به مسئلهء قضا و قدر قرار گرفته است . بهر حال اين مباحث بسيار مفصل و متنوع و داراى تاريخى بس طولانى است . خلاصهء آن مباحث از ديدگاه مكتب تشيع و عقيدهء آنان چنين است : ١ - خالق مطلق و فيض بخش كل عالم هستى با تمامى اجزاء و روابطش خداوند يكتا است .
٢ - خداوند يكتا بهر چه در عالم هستى بوجود مى آيد ، بدون اندك استثناء دانا و عالم است ، بطورى كه حتى بمقدار ذره اى از آنچه كه تحقق مى يابد ، دانا بوده و از علم آن ذات پاك پوشيده نيست .
٣ - جريان خلقت و فيض وجود در عالم هستى در عين حال كه در همهء لحظات و ميلياردم لحظات وابسته به مشيت خداونديست ، مشمول قوانين كلى است و هيچگونه اختلالى در آن قوانين بوجود نمى آيد ، و معجزه‌ها و كرامات و استجابت دعاها استثناء و شكنندهء آن قوانين نيست ، بلكه خود آن امور با نيروهائى از ما وراى طبيعت بوسيلهء استعدادهائى كه خداوند متعال در ارواح انسانها قرار داده است ، در سطوح طبيعت كه داراى سيستم باز است ، تحقق مى يابند .
٤ - علم خداوندى بهمهء اجزاء و روابط و مجموع كل عالم هستى علت