ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٨٤ - تعهد و سه مرحله تعين انسانى

ظريفش ، حالت جنگ و تصادم را از دست مى دهند و ماده با تمام پهناورى و ابعادى كه دارد به منزلهء كالبد عزيز آدمى مى گردد .
و بدان جهت كه من طبيعى انسانى در مسير گرديدنها به ملاك من ايده آل در حال جذب و دفع قرار مى گيرد و بدانجهت كه من ايده آل هر چه بالاتر رود وحدت حيات همهء انسانها را در صحنهء طبيعت و وحدت را در غايت اعلاى طبيعت ، بخوبى در مى يابد ، تعهد با ديگران را عين تعهد با خويشتن تلقى ميكند ، شاديها و اندوه‌ها و نيازمندىها و بىنيازىها را در ميان همهء انسانها مشترك مى بيند . حال برگرديم به تفسير و توضيح اصل مسئله كه عبارتست از :
تعهد و مسئوليت در تعين اول
تعهد و مسئوليت در تعين اول پس از روشن شدن اين تعينهاى سه گانه ، ما مى توانيم حقيقت تعهد را مورد تفسير قرار دهيم . تعهد در تعين اول هيچ معنا و مفهومى را در بر ندارد ، زيرا مجموعه اى از امور طبيعى بطور عموم و عوامل جغرافيائى و وراثت و قوانين اجتماعى تثبيت شده كه اراده و اختيار راهى به آنها ندارد ، الزام و تعهد به هيچ وجه منطقى نخواهد بود .
تعهد و مسئوليت در تعين دوم
تعهد و مسئوليت در تعين دوم تعهد در تعين دوم كه محصول كار و كوشش و توجيهات آدمى در امور طبيعى و قوانين تثبيت شده است ، قابل تحقيق و عمل مى باشد ، زيرا اراده و اختيار در اين مرحله در زندگى آدمى دخالت مى ورزد و مسئوليتها نيز به طور كلى مطرح مى گردد ، اين تعهدها و مسئوليتها را عوامل ضرورت همزيستى اجتماعى ايجاب مى كند و بس ، به همين جهت است كه تعهد و احساس مسئوليت در اين مرحله نمى تواند در منطقهء ارزشهاى عالى قرار بگيرد ، زيرا خواص و لوازم طبيعى همزيستى اجتماعى نيز مانند خواص و لوازمى كه طبيعت براى