ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٨٥ - تعهد و سه مرحله تعين انسانى

فردى از انسان ، تحميل ضرورى نموده است مى باشد . آزادى و اختيار در تعهدى كه در اين تعين صورت مى گرد ، شكوفائى واقعى ندارند ، بلكه تمايلاتى است كه با هدفگيرىهاى سود جويانه بوجود مى آيند و موجب بستن تعهدها و عمل به آنها مى گردند .
تعهد و مسئوليت در تعين سوم
تعهد و مسئوليت در تعين سوم تعهد و مسئوليت را در تعين سوم مى توانيم به دو نوع جداگانه تقسيم كنيم :
نوع يكم - تعهد انسانى .

نوع يكم - تعهد انسانى .
نوع دوم - تعهد انسانى الهى .
توضيح اين كه فرد يا اجتماعى كه گام از تعين دوم بالاتر مى گذارد ، از خود خواهيها و خودپرورىها و خودبينىها بالاتر مى رود و وارد قلمرو تعين انسانى مى گردد . نسبت اين تعين به تعين دوم نسبت حيات است به مادهء ناخود - آگاه ، چنانكه مادهء ناخود آگاه تسليم محض قوانين بوده و هيچگونه خودى ندارد كه قوانين را جابجا كند و موضوعات قوانين را تحت تصرف آگاهانه قرار دهد . همچنين انسان با اين كه در تعين دوم از آگاهى و اراده و اختيار و نظر و انديشه برخوردار است ، ولى بدانجهت كه خود اداره كنندهء اين امور تحت سلطه خود ايده آل بالاترى قرار نگرفته است ، لذا به عنوان موجب يا جلوهء تواناتر و آگاهتر از سنخ ماده مشغول فعاليت مى باشد . در صورتى كه در تعين انسانى آن خودى دست به كار مى شود كه حتى همان آگاهيها و اراده و اختيار و انديشه را تحت سلطه قرار مى دهد و در راه اعتلا و فعاليت خود انسانى آن امر را مهار و توجيه ميكند .
انسانهاى ديگر كه بعنوان غير از خود مطرح مى شود بايستى خود طبيعىاش را با موجوديت آنها تعديل كند و نسبت خود را با انسانها و جهان طبيعت و به