ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٧ - تفسير عمومى خطبهء بيست و يكم

٦ - دريافت لزوم صدق و اخلاص پوچ است ٧ - دريافت لزوم تعاون در زندگى و تهيهء وسايل حيات ناتوانان ، احساسى بىمعنى است ٨ - دريافت عظمت آزادى و بهره بردارى از آن در به فعليت رسانيدن ابعاد انسانها ، رؤيائى بيش نيست ٩ - دريافت زيبائى در عالم هستى جز شوخى چيز ديگرى نيست ١٠ - دريافت اسرار آميز بودن جهان ، از جهل و نادانى است ١١ - دريافت لزوم تعديل خود خواهىها در راه رسانيدن مردم به حقوق حياتى خود ، مسخره كردن خويشتن است ١٢ - دريافت لزوم فضيلتهاى اخلاقى از ضعف و زبونى است ١٣ - دريافت گذشت از لذايذ شخصى و شستن دست از جان در راه احياى جانهاى آدميان ، حماقت است ١٤ - دريافت يك آهنگ كلى تكاملى براى جهان هستى بازيگرى ذهنى است آيا چنين نيست كه اگر ما اين دريافتهاى اصيل را پوچ و خيال بشماريم و آنها را خواب و خيال تلقى كنيم ، منكر انسان شده‌ايم شما اگر اين دريافتها را از انسان منها كنيد ، آيا موجودى را كه شايستگى نامگذارى انسان را داشته باشد ، مى توانيد اثبات كنيد اين دريافتها با نظر به نتايج انسان شناسىها در رشته‌هاى مختلف و جهانبينىها با طرق گوناگون ، همان مقدار واقعيت و اصالت دارند كه موجوديت طبيعى انسان .
يكى از اين دريافتها چنانكه گفتيم ، دريافت يك آهنگ كلى تكاملى براى جهان هستى است . ترديد در اصالت اين دريافت باين دليل كه من آن را نمى بينم ، هيچ تفاوتى با ترديد در اصالت دريافت نظم و قانون در كل جهان هستى با استناد به اين كه من همهء جهان را نمى بينم ، ندارد ، زيرا تاكنون