ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٢٣ - آزادى وسيله ايست براى بدست آوردن كمال

از خواستن و نخواستن انسان پيروى نمايد آزادى وسيله ايست براى بدست آوردن كمال براى توضيح بيشتر در بارهء تفاوت ميان آزادى محض و آزادى معقول ، سه موضوع را بايد از يكديگر تفكيك كنيم . اين سه موضوع عبارتند از : ١ - رهائى ٢ - آزادى ٣ - اختيار رهائى - عبارت است از برداشته شدن زنجير و قيد و بندى كه به دست و پاى آدمى پيچيده و از حركت و فعاليت دلخواه مانع است . رهائى از زندان ، از اطاق در بسته ، از تعهدى كه كرده است و رهائى از عوامل مختلفى كه توجيه كنندهء وضع روانى و حقوقى و سياسى است ، انواعى از رهاييها است كه برطرف شدن انواعى از زنجير و قيد و بند را نشان مى دهد . در حقيقت رهائى تنها منتفى شدن محدوديتى است كه آدمى را در خود مى فشارد . و اما اين كه وضع انسان رها شده پس از رهائى چيست بستگى به اين دارد كه عوامل درونى و برونى او چه پيش خواهد آورد .
آزادى - آن وضع روانى است كه بيان كنندهء قدرت انتخاب يكى از راه هايى است كه در پيش پاى شخص آزاد گسترده شده است ، در حقيقت آزادى يك پديدهء مثبت است كه حق انتخاب و قدرت برگزيدن راهى را دارد كه شخص آزاد ، در پيش مى گيرد . متفكران معمولى و مردم متوسط و آنانكه آرمان زندگى را در اشباع « مى خواهم » هاى آدمى مى دانند ، آزادى را بزرگترين موفقيت در زندگى تلقى نموده ، در بارهء آن ، از ديدگاه هدفى مى نگرند . از قرن نوزدهم به اين طرف چه كتابها كه در بزرگداشت اين پديده و انواع و عوامل و نتايج آن ننوشته‌اند و چه قلمفرسايىها و سخنرانىهاى آتشين كه در باره اش انجام نداده‌اند و مى توان گفت : اين پديدهء آزادى بحدى در افكار متفكران قرن نوزدهم و بيستم ، بزرگ