ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٧٤ - آيا دين اسلام با شمشير پيش رفته است

مورخ آگاهى سراغ فنون و اسلحهء سپاهيگرى را در عربستان نداده است .
٢ - آيا پاى يك نفر سرباز مسلمان به اندونزى رسيده است ، اين نود يا صد ميليون مسلمان در اندونزى از زمين مانند قارچ روييده ، يا از آسمان باريده است آيا يك شمشير اسلامى به چين وارد شده است كه اسلام را بزور تحميل مردم چين نمايد اين سى يا بيست و پنج ميليون مسلمان در چين از كجا روييده‌اند آيا گسترش اسلام در شبه قارهء هند ، بجز نقاط بسيار محدودى كه در زمان غزنويان با جنگ فتح شده است ، مستند به شمشير بوده است همچنين باستثناى شهرهاى بسيار اندك در آفريقا آن همه گسترش روز افزون اسلام مستند به تير و كمان مسلمانان بوده است ٣ - هنگامى كه مغول دنياى آن روز را مورد تاخت و تاز قرار مى دهد و همهء اقوام و ملل را بخاك و خون مى كشد و جوامع اسلامى را تار و مار مى سازد ، به چه دليل تدريجا اسلام را مى پذيرد و ابعادى از تمدن اسلامى را بوجود مى آورد مگر شمشير دست مغول نبود مگر مسلمانان زير پاى مغول تار و مار نشده بودند ٤ - كاربرد شمشير ، تسلط موقتى است كه محدود به ادامهء زور بازو و برندگى آن است ، شمشير جز به كالبد مادى آدمى راهى ندارد . منطقهء ممنوعه شخصيتهاى رشد يافتهء انسانها محكمتر از آنست كه تير و نيزه و شمشير و اتم هيدرژن بتواند آن را باز كند و بدرون آن راه بيابد .
هيچ عقيده و ايده اى را نمى توان با لبهء شمشير به سطوح عميق روان آدميان تحميل نمود . براى پذيرش يك عقيده ، مخصوصا براى ايمان به مكتبى متشكل از انواعى عقايد كه همهء ابعاد آدمى را تحريك ميكند و آنها را به فعليت مى رساند ، آگاهى و آزادى كامل براى شخصيت لازم است . مگر در امتداد تاريخ هزاران اقوام و ملل بر روى همديگر شمشير نكشيده‌اند ، در هيچ دوران و هيچ جامعه اى ديده نشده است كه پيروزمندان بتوانند عقايد خود را بر شكست