ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٩٠ - ترجمهء خطبهء صد و پانزدهم

هنگامى كه همهء گياه خشك شود ، همهء اين كلمات بيك معنى است . و اين كه فرموده است : و هامت دوابّنا يعنى تشنه شده است حيوانات ما . و هيام بمعناى عطش استو اين كه فرموده است : حدابير السّنين ، حدابير جمع حدبار است بمعناى شتر ماده ايست كه راه رفتن او را لاغر كرده استامير المؤمنين عليه السلام سالى را كه قحطى آنرا فرا گرفته است ، به آن شتر لاغر تشبيه فرموده است . ذو الرّمّة گفته است : « شترهائى لاغر كه نمى نشينند و آسايشى ندارند و جائى براى زندگى ندارند جز زمين فرو رفته و خراب و يا شهرى بى آب و علف كه ما آنها را بآن شهر مى رانيم » و اين كه فرموده است و لا قزع ربابهاالقزع بمعناى قطعه هايى گسيخته از ابر استو اين كه فرموده است : « و لا شفّان ذهابها » تقديرش چنين است : « و لا ذات شفّان ذهابها » و شفان بمعناى باد خنك استو الذهاب بمعناى بارانهاى نرم . كلمهء ذات را كه آن حضرت حذف فرموده است براى اينست كه شنونده آن را مى داند . [١]

[١] ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغه در شرح اين نيايش و صبحى صالح در قسمت تفسير لغات ص ٦١٨ كلمهء آنه را گوسفند و حانه را شتر ماده تفسير كرده‌اند . تفسيرى كه ما در بارهء دو كلمهء مزبور نموديم ، از مرحوم هاشمى خوئى در منهاج البراعه است كه بجهت عموميت مفهوم آن دو كلمه مناسبتر بنظر مى رسد ، مگر اين كه گفته شود : اسم فاعل براى دو كلمهء انين و حنين ، آنه و حانه نيامده است .