ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٧٥ - نمونه اى از آيات قرآنى كه سختى و مشقت را از دين نفى مى كند

و اعراض از دين را تنگناى روحى و انقباض شديد آن معرفى مى فرمايد : ٥ - ( فَمَنْ يُرِدِ الله أَنْ يَهْدِيَه يَشْرَحْ صَدْرَه لِلإِسْلامِ وَمَنْ يُرِدْ أَنْ يُضِلَّه يَجْعَلْ صَدْرَه ضَيِّقاً حَرَجاً كَأَنَّما يَصَّعَّدُ فِي السَّماءِ كَذلِكَ يَجْعَلُ الله الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ ) [١] ( پس هر كسى را كه خدا بخواهد هدايت كند سينهء او را براى اسلام انبساط مى بخشد و هر كس را كه بخواهد گمراه كند سينهء او را چنان تنگ مى كند ( در سينهء او انقباض بوجود مى آورد ) كه گويى [ بدون وسيله ] به آسمان بالا مى رود بدينسان خداوند پليدى را براى كسانى كه ايمان نمى آورند قرار مى دهد ) تبصره - مقصود از اين كه « اگر خداوند كسى را هدايت كند ، يا گمراه كند ، آن نيست كه خداوند بدون علت مستند به اختيار خود انسانها ، آنان را هدايت مى كند يا گمراه مى نمايد ، بلكه با نظر به دلائل عقلى و آيات فراوانى كه در قرآن وجود دارد و همچنان با نظر به احاديث معتبر ، منظور اينست كه كسانى كه با مقدمات اختيارى آمادهء پذيرش هدايت شده‌اند ، خداوند آنانرا هدايت مى نمايد و كسانى كه با مقدمات اختيارى آمادهء پذيرش ضلالت و انحراف شده‌اند ، خداوند آنانرا گمراه مى سازد و بطور كلى خدا وسائل آنچه را كه آنان مى خواهند ، در اختيارشان مى گذارد . از ذيل همين آيهء شريفه هم مى توان همين معنى را استفاده نمود : ( كَذلِكَ يَجْعَلُ الله الرِّجْسَ عَلَى الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ ) ( بدينسان خدا پليدى را براى كسانى قرار مى دهد كه ايمان نمى آورند ) يعنى انسانهائى كه ايمان نمى آورند محكوم به غوطه ور شدن در پليدىها و تنگنا و انقباض روحى مى باشند .

[١] الانعام آيه ١٢٥