ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٢٨٦ - شيطان بخوبى ميداند كه براى اغواى شما فرزندان آدم از چه راهى وارد شود و چگونه عقايد دينى شما را از درون شما بزدايد

عقايد پذيرفتهء شما را يكى پس از ديگرى باز كند ، و پراكندگى را براى شما جانشين جمعيت و الفت بسازد و از پراكندگى شما آشوب و فتنه حاصل بدارد . پس اى مردم ، از وسوسه‌ها و تبهكاريهاى شيطان رويگردان شويد و بپذيريد نصيحت را از كسانى كه نصيحت را به شما اهداء مى كنند و آن پند را براى خود با تعقل و انديشه دريابيد ) شيطان بخوبى ميداند كه براى اغواى شما فرزندان آدم از چه راهى وارد شود و چگونه عقايد دينى شما را از درون شما بزدايد اين دشمن بسيار نيرومند را نبايد دست كم گرفت و نبايد از وى غفلت كرد .
اين همان دشمن غدار نابكار است كه ميداند كه براى اغواى فرزندان آدم عليه السلام چه دامى بگستراند و چگونه حملات خود را بر عقايد انسانى ماهرانه انجام بدهد .
امير المؤمنين عليه السلام در جملات مورد تفسير دو مسئله را در بارهء اغواهاى شيطانى متذكر شده است : يكى اين كه - شيطان طرق مختلف فريفتن مردم را مى داند و مى فهمد كه از چه راهى به گمراه كردن انسان وارد شود [١] .
دوم - اين كه شيطان براى سلب عقايد اولاد آدم دست به حملهء آشكار و ناگهانى بيكبار نمى برد ، بلكه با نيرنگهائى بسيار پنهانى و تدريجى دست به كار مى شود و از اعمال كينه توزى خود در بارهء فرزندان آدم خوشحال مى گردد . اين روايت از پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم نقل شده است كه : إنّ الشّيطان يجرى من ابن آدم مجرى الدّم ( شيطان در وجود اولاد آدم عليه السلام مانند خون در رگهايش در جريان است ) بدانجهت كه قدرت اغواگرى شيطان در حد علت تامه نيست و انسان مى تواند

[١] منشا علم شيطان به همهء طرق گمراهىها ممكن است مستند به تجردى باشد كه او پيش از مطرود شدن از عالم بالا و پس از آن دارا ميباشد . و احتمال مى رود اين علم در نتيجه عبادتهاى بسيار طولانى كه پيش از رانده شدن انجام داده بود نصيبش گشته است .