ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٩٩ - تلاش و تكاپوى شديد پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم در تعليم و تربيت انسانها و به فعليت رساندن استعدادهاى تكاملى خويشتن

تفاسير معروف شيعه و سنى اتفاق نظر دارند كه اين آيه براى جلوگيرى پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم از عبادتهاى مشقت بار نازل شده است - [١] ٢ - ( يا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ . قُمِ اللَّيْلَ إِلَّا قَلِيلًا . نِصْفَه أَوِ انْقُصْ مِنْه قَلِيلًا . أَوْ زِدْ عَلَيْه وَرَتِّلِ الْقُرْآنَ تَرْتِيلًا . إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا . إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وَأَقْوَمُ قِيلًا . إِنَّ لَكَ فِي النَّهارِ سَبْحاً طَوِيلًا ) - [٢] ( اى پيچيده در لباسش ، شب را [ براى عبادت ] بر خيز مگر اندكى - نيمى از شب با كمى از نيم شب را . يا مقدارى به نيمى از شب بيفزا و قرآن را خوب تلاوت كن . ما بزودى سخنى سنگين براى تو القاء خواهيم كرد .
( قرآن را كه سخنى است الهى و بسيار سنگين و با عظمت كه قطعا به صفاى درونى بسيار عالى نيازمند است و اين صفاى درونى بدون شب بيدارىها و عبادتهاى شبانگاهى حاصل نخواهد گشت ) قطعى است حادثهء [ معنوى و روحانى ] شبانگاهى بيشتر عامل ثبات قدم و بيان صحيحتر مى باشد ، [ باز ] براى تست در هنگام روز تسبيح طولانى ) ٣ - ( وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِه نافِلَةً لَكَ عَسى أَنْ يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقاماً مَحْمُوداً ) - [٣] ( و مقدارى از شب را براى خدا براى عبادت بيدار باش ، اين عبادت شبانگاهى براى تو تكليف مخصوصى است [ غير از ديگر مسلمين ] باشد كه پروردگار تو ترا بمقامى پسنديده و والا بر انگيزد . ) قسمت دوم - كوشش و تلاش و تحمل در راه ابلاغ رسالت الهى كه به او واگذار شده بود . مقدارى منابع قرآنى اين قسمت بقرار زير است : يك - صبر و تحمل شدائد در راه ابلاغ رسالت -

[١] از آن جمله مجمع البيان - طبرسى ( ابو على فضل بن الحسن ) از قتاده - تفسير سورهء طه و الدر المنثور - جلال الدين سيوطى از ربيع بن انس و همچنين از ابن عباس . و تفسير قمى از ابو بصير از امام محمد باقر و امام جعفر بن محمد الصادق عليهما السلام . طه آيه ١ و ٢
[٢] المزمل آيه ١ تا ٧
[٣] الاسراء آيه ٧٩