اين دو نص و ... و نظاير آنها به روشنى اهميت خود عراق را، سواى نامه‌هايى كه اهل كوفه پس از مرگ معاويه براى آن حضرت به مكّه فرستادند، در نزد امام (ع) نشان مى‌دهد. اهميت عراق فى نفسه در نزد امام (ع) از جمله حقايق تاريخى است كه اثبات آن نياز به گواه گرفتن هيچ نصّى نيست.

كوفه، مهد تشيع و يكى از اقامتگاه‌هاى علويان بوده است. اين شهر بارها اخلاص خود را نسبت به اهل‌بيت اظهار داشته است. كوفيان در جنگ‌هاى جمل و صفين با امام (ع) شركت جستند و به آن حضرت مى‌گفتند: «اى امير المؤمنان، ما را هر كجا دوست دارى گسيل‌دار، زيرا كه ما حزب و ياران توايم، با دشمنانت دشمنى مى‌كنيم و از هر كس كه به تو روى آرد و از تو فرمان ببرد پيروى مى‌كنيم». [١] اميرالمؤمنين، على (ع) نيز آنان را بسيار مى‌ستود و بر اين باور بود كه كوفيان از ياران و ياوران مخلص وى هستند.

حضرت به آنان مى‌فرمود: «اى كوفيان، شما برادران و انصار و ياوران من، در راه حق هستيد. شما دعوت را براى جنگ با عهد شكنان اجابت كرديد. من به وسيله شما با كسانى كه به دين پشت كرده‌اند مى‌جنگم و به اطاعت كامل آنهايى كه روى آورده‌اند اميدوارم» [٢] باز آن حضرت (ع) مى‌فرمايد: كوفه گنجينه ايمان، جمجمه اسلام، شمشير و نيزه خداوند است كه در هر كجا بخواهد قرارش مى‌دهد. [٣]» [٤]

كوفه پس از اميرالمؤمنين (ع) و امام حسن (ع)، اصلى‌ترين پايگاه مخالفت با حكومت اموى بود و كوفيان آرزومند زوال حكومت آنان بودند، و از جمله عواملى كه بر دشمنى كوفيان نسبت به امويان و معاويه افزود، اين بود كه نوادر دوران (در ستم) همچون مغيرة بن شعبه و زياد بن ابيه را بر آنان ولايت داد، و اينان ظلم و ستم را گسترش دادند و امنيت و آرامش را از اهل كوفه سلب كردند. از نظر اقتصادى نيز آنان را به شدت زير فشار گذاشتند و درباره آنان از سياست ايجاد فقر و گرسنگى پيروى كردند و كوفه به صورت‌

[١] الامامة و سياسة، ج ١، ص ٢٣١.

[٢] إلامامه و السياسة، ج ١، ص ٢٣٠.

[٣] مختصرالبلدان، ابن فقيه، ص ١٦٣.

[٤] حياةالامام الحسين بن على (ع)، ج ٣، ص ١٢- ١٣.