از جمله اقدام‌هاى ابن زياد براى به دست گرفتن كامل زمام امور و پايان بخشيدن به حركت مسلم بن عقيل، شتاب او در طلب رجال شيعه در كوفه و دستگيرى و قتل آنان بود.

بر اثر اين اقدام سركوبگرانه، شمار بسيارى از بزرگان شيعه كه در امور مهمّ تكيه گاه مردم بودند قربانى گشتند.

حبس و قتل ميثم تمار

ميثم تمار [١] از عمره به كوفه بازگشت [٢] «عبيد اللّه زياد او را دستگير كرد. ميثم را نزد وى آوردند و گفتند: او از ياران برگزيده على (ع) است!

گفت: واى بر شما، او عجم است؟

گفتند: آرى‌

عبيداللّه گفت: پروردگارت كجاست؟

[١] ميثم بن يحيى- ابو عبداللّه- تمّار اسدى كوفى. وى از ياران نزديك اميرالمؤمنين على (ع) و امام حسن وامام حسين (ع) است. روايات در ستايش و بزرگى و شأن والاى وى و آگاهى وى به علوم غيبى فراوان است و نياز به بيان ندارد. چنانچه ميان عصمت و عدالت مرتبه و واسطه‌اى بود، بر او اطلاق مى‌شد. (ر. ك: مستدركات علم رجال الحديث، ج ٨، ص ٤٤؛ و ر. ك: تنقيح المقال، ج ٣، ص ٢٦٢) درباره حبس و قتل وى در جلد دوم اين پژوهش سخن گفته‌ايم.

[٢] شيخ مفيد در يادكرد ميثم و چگونگى قتل وى گفته است: «در سالى كه به قتل رسيد حج گزارد» با احتمال بسيار زياد مقصود شيخ مفيد از حج، اصل زيارت بيت‌اللّه الحرام است؛ هرچند كه اين زيارت عمره بود. زيرا در روايتى ديگر حمزه، پسر ميثم، در توصيف زيارت ياد شده گويد: «پدرم براى عمره بيرون رفت ...» (بحارالانوار، ج ٤٠، ص ١٢٩) بنابراين زيارت ياد شده عمره بوده است. چنانچه ظاهر گفته شيخ مفيد را بپذيريم، موجب اشكالات تاريخى فراوانى خواهد گشت. از جمله اين كه چگونه ميثم در آن سال حج گزارد ولى با آن كه از شيعيان نزديك امام حسين (ع) و پدرش و برادرش بود، حضرت را نديد و با او ديدار نكرد؟ يا اين كه چگونه پس از حج به كوفه بازگشت ولى در هيچ يك از منزلگاه‌هاى ميان راه به امام حسين (ع) برنخورد؟ در حالى كه امام (ع) مطابق اين فرض- حداقل پنج روز پيش از او از مكّه بيرون آمده بود. وانگهى چطور ميثم توانسته است مدتى طولانى پيش از امام به كوفه برسد و طى آن مدت زندانى شود و سپس بيرون آورده شود و حداقل ده روز پيش از رسيدن امام به عراق به قتل برسد؟ در حالى كه همان طور كه گفتيم پنج روز پس از خروج امام از مكّه بيرون آمد!