امام خمینی (حجت الاسلام اشراقی)، جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش (ولی الله فلاحی)، مسئول ستاد عملیات جنوب (رحیم صفوی)، فرمانده نیروی زمینی ارتش (قاسمعلی ظهیرنژاد)، وزیر دفاع (مصطفی چمران) و فرماندهان لشکرهای ١٦، ٢١، ٧٧ و ٩٢ ارتش، در دفتر فرمانده لشکر٩٢ زرهی اهواز تشکیل شد. در این جلسه فرمانده نیروی زمینی ارتش معتقد بود که لشکر١٦ منطقه طرح را تصرف و شمال کرخه کور را تأمین کند و لشکر٧٧ سرپل دشمن در شرق کارون را منهدم نماید. جانشین رئیس ستاد مشترک ارتش نیز بر این عقیده بود که در قدم اول به بستان حمله شود. مسئولان سپاه نیز بر اجرای عملیات آفندی با هدف شکستن حصر آبادان تأکید داشتند. در این جلسه تصمیم نهایی اتخاذ نشد.

سپاه پاسداران همچنان پیگیر عملیات شکستن حصر آبادان بود تا اینکه در نهم تیر ١٣٦٠، طرح سپاه پاسداران برای اجرای عملیاتی آفندی در منطقه شرق کارون ارائه شد. پس از مذاکره و بحث و بررسی دراین زمینه و تضمین سپاه برای آماده کردن نیروی لازم، طرح قابل اجرا تشخیص داده شد.

طرح عملیاتی حمزه با استفاده از تجارب و نتایجی که از عملیات فرمانده کل قوا به دست آمده بود، اصلاح و تکمیل شد و طرح تکمیلی در ٢٥/٤/١٣٦٠ تهیه و برای مراجع ذی ربط ارسال گردید.

پس از بیان این توضیحات و بررسی مجدد طرح، نظریه سپاه تصویب شد. همچنین طرح عملیاتی حمزه با پیشنهاد برادران ارتش به طرح عملیاتی ثامن الائمه(ع) تغییر نام یافت.[١]

ضمیمه دوم گزارش٥٨٧: اهمیت جزیره و شهر آبادان و نحوه محاصره این شهر توسط ارتش عراق

تصرف جزیره آبادان یکی از اهداف مهم ارتش عراق در هجوم گسترده به ایران بود. عراق قصد داشت با اشغال این جزیره هر دو ساحل اروندرود را در اختیار گرفته، بر شمال خلیج فارس تسلط یابد. برای تحقق این امر ارتش عراق با عبور از نوار مرزی در شمال شلمچه و عبور از رودخانه کارون و سپس گذشتن از رودخانه بهمنشیر درصدد تصرف آبادان برآمد.

براساس این طرح، هم زمان با هجوم واحدهایی از ارتش عراق به خرمشهر، صبح روز ١٩ مهر ١٣٥٩، تیپ٦ زرهی با نصب پل شناور از کارون عبور کرد و با دستیابی به جاده آبادان - اهواز، راه را بر حدود ٩٠٠ تن از مردمی که از آبادان به طرف اهواز می رفتند، بست. مردها اسیر شدند و زنان و کودکان آواره بیابان به سوی آبادان بازگشتند.[٢]

نیروهای عراقی به طرف جاده آبادان - اهواز و سپس به سمت جاده آبادان - ماهشهر پیشروی کردند و این دو جاده منتهی به آبادان را تحت کنترل درآوردند تا در مرحله بعد، از رودخانه بهمنشیر عبور کرده، با اشغال جزیره آبادان بر ساحل شرقی اروند تسلط یابند.

پس از سقوط خرمشهر در ٤ آبان ١٣٥٩، عراقی ها در آخرین ساعات روز ٨ آبان ١٣٥٩، در مقابل کوی ذوالفقاری روی رودخانه بهمنشیر پلی شناور نصب کردند. صبح روز بعد، ٢ گردان نیرو وارد جزیره آبادان شد، اما با مطلع شدن مردم و نیروهای حاضر در آبادان حمله عراقی ها دفع شد.[٣]

در طول دوره ای که آبادان در محاصره قرار داشت یعنی از هنگام ورود نیروهای ارتش عراق به جزیره آبادان در ٩ آبان ١٣٥٩، تا شکسته شدن محاصره آبادان در عملیات ثامن الائمه(ع)، درمجموع ٦ عملیات محدود در شرق کارون اجرا شد.[٤]

[١] همان؛ و - سرهنگ ستاد بازنشسته سید یعقوب حسینی و سرتیپ٢ بازنشسته محمد جوادی پور، ارتش جمهوری اسلامی ایران در ٨ سال دفاع مقدس، جلد٣، تهران: سازمان عقیدتی سیاسی ارتش جمهوری اسلامی ایران، ١٣٧٣، ص٢٤٨.

[٢] ابوالقاسم حبیبی، آبادان در جنگ، (اطلس راهنما - ٦)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، ١٣٨٢، ص٧٥.

[٣] همان، ص٨١.

[٤] عملیات های این دوره عبارت بودند از: عملیات کوی ذوالفقاری ٩/٨/١٣٥٩؛ عملیات سه راهی آبادان ١٩/٩/١٣٥٩؛ عملیات توکل ٢٠/١٠/١٣٥٩؛ عملیات تپه های مدن ٢٥/٢/١٣٦٠؛ عملیات فرمانده کل قوا ٢١/٣/١٣٦٠؛ عملیات شهید چمران ٤/٥/١٣٦٠.