«انتخابات روز جمعة گذشته را تحت هیچ عنوانی نمی توان انتخابات آزاد دانست و پیروزی آقای رجایی در آن، از پیش محرز شناخته شده بود. از بیش از ٧٠ تقاضا که برای نامزدی احراز مقام ریاست جمهوری تقدیم شده بود، تنها نامزدی ٤ نفر پذیرفته شد که به غیراز آقای رجایی، ٣ نفر دیگر از حزب حاکم جمهوری اسلامی بود [ند] و این سه کاندیدا نیز عملاً از طرف داران خود خواستند تا به نامزد انتخابی حزب جمهوری اسلامی؛ یعنی آقای رجایی رأی دهند.

از چند هفته پیش از برگزاری انتخابات، تمام دستگاه های تبلیغاتی تحت کنترل دولت به علاوه جلسات دینی در مساجد سراسر ایران، مردم را برای شرکت در انتخابات به شدت تشویق می کردند. حتی تعدادی از آیت الله های مخالف سیاست حزب جمهوری اسلامی ترغیب شدند تا به پشتیبانی خود توصیه ای صادر کنند، اگرچه بعضی از روحانیون برجسته با وظیفه دینی شناختن شرکت در انتخابات صراحتاً مخالفت ورزیدند. مقامات دولتی همچنین حداقل سن مجاز برای رأی دادن را به ١٥ سال تقلیل دادند و در روز انتخابات نیز ساعات مقرر برای رأی گیری را دو بار تمدید کردند تا آرای بیشتری کسب شود. به اکثریت بی سواد نیز توصیه شد تا کارت الکترال خودشان را فقط به اشخاص مورد اعتماد بسپارند.

انتخابات روز جمعه گذشته، نشانه ای بود از قاطعیت عمل در تشکیلات اداری دولتی حزب جمهوری اسلامی و فعالیت گسترده مساجد و پاسداران در اجرای تصمیمات حزب. این انتخابات همچنین نمایانگر این حقیقت بود که علی رغم تمام هرج ومرج ها یا ناآرامی های مشهود در سراسر ایران، اکثریت مردم هنوز آیت الله خمینی را راهنمای خود می بینند. انتخاب محمدعلی رجایی ازسوی حزب جمهوری اسلامی به عنوان شخصیت مورد نظر و اعتماد حزب، یک انتخاب سیاسی بجا بود.

آقای رجایی که تا انتخابش به نخست وزیری، شخصیت ناشناخته و گمنامی بود، در عرض یک سال گذشته، موفق شد تا از خود شخصیتی ملی بسازد. ظاهر افتادة او و بی اعتنایی خاصی که در لباس پوشیدن از خود نشان می دهد، به علاوه نداشتن تحصیلات خارجی از او شخصیتی ساخته است که اکثر مردم عادی ایران می توانند خود را درحدود او مناسب ببینند. بااین حال، انتظار نمی رود آقای رجایی به عنوان رئیس جمهور بیش از یک شخصیت تشریفاتی اهمیت پیدا کند.

رهبران حزب جمهوری اسلامی همچنین نتایج رسمی انتخابات روز جمعه گذشته را به عنوان مدرکی از پشتیبانی عمومی از سیاستشان در سرکوب مخالفین خود ارائه خواهند داد، بااین حال، رهبران تندرو ایران با بی اعتنایی به اصول دمکراسی و تبدیل آن به یک کلاف سردرگم بی معنی و قاعده، درعمل، این موضوع را مسجل ساخته اند که ادامه مبارزه بر سر قدرت در ایران یک مبارزه خشونت بار و خونین خواهد بود.»[١]

[١] روزنامه اطلاعات، ٦/٥/١٣٦٠، ص١٦.