روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٩٠٨ - روزشمار جنگ جمعه ٢٧ شهریور ١٣٦٠ ١٩ ذیقعده ١٤٠١ ١٨ سپتامبر ١٩٨١
١
در آستانه اولین سالگرد جنگ، خبرگزاری فرانسه و رادیو مسکو در تفاسیری به بررسی جنگ یک ساله ایران و عراق پرداختند.
در برنامه خبرگزاری فرانسه حمله به مرزهای ایران و ادعاهای ارضی عراق، اعلام لغو یک طرفه قرارداد ١٩٧٥ الجزایر ازجانب صدام، به نتیجه نرسیدن تلاش های میانجیگران، خسارت های جنگ و بمباران تأسیسات نفتی و اقتصادی دو کشور مورد توجه قرار گرفته است.
قسمتی از این تفسیر چنین است: «جنگ عراق و ایران یک سال بعد از شروعش در جبهه ای به طول ٥٠٠ کیلومتر تبدیل به جنگی موضعی در خوزستان و کرمانشاه شده است که در آن حملات و ضد حملات محدودی صورت می گیرد. علاوه براین، به نظر می رسد کوشش های دیپلماتیک برای پایان دادن به این جنگ از بین رفته باشد. ...
حمله سی ویکم شهریور سال گذشته عراق به ایران هرچند که موجب نگرانی در جهان شد، ولی در آن زمان چنین تصور می شد که این جنگی برق آسا خواهد بود. در آن روز قبل از نفوذ نیروی زمینی عراق به خوزستان نیروی هوایی آن کشور اقدام به بمباران تأسیسات نظامی ازجمله فرودگاه مهرآباد کرد. عراق که در این تهاجم از یک حمله غافلگیرانه سود می برد قبلاً دست به یک رشته عملیات چریکی در مرز دو کشور زده بود که شدیداً مورد اعتراض رژیم آیت الله خمینی قرار گرفته بود.
ازنظر بغداد که رسماً از ادعای ارضی خود در خوزستان دفاع می کند، تهران باید حقوق عراق در آن منطقه مخصوصاً درمورد اروندرود را به رسمیت بشناسد. مقامات ایرانی درمورد مسئله آب های مرزی متوسل به توافقنامه ١٩٧٥ الجزایر مابین ایران و عراق می شوند. عراق چند روز قبل از تهاجم خود به ایران به طور یک جانبه قرارداد فوق را لغو کرد و این درحالی است که در قرارداد مذکور برای اختلافات یک روش حکمیت پیش بینی شده است.
تاکنون هیچ یک از کوشش های میانجیگری ازسوی دبیرکل سازمان ملل، کنفرانس اسلامی و کشورهای غیرمتعهد به نتیجه نرسیده و هیچ یک نتوانسته آشتی ناپذیری مقامات ایرانی را از بین ببرند، در نظر مقامات ایرانی بدون عقب نشینی نیروهای عراقی از ایران صلح به دست نمی آید. ... دوم مهرماه ١٣٥٩؛ یعنی دو روز بعد از شروع جنگ، یاسر عرفات رئیس کمیته اجرایی سازمان آزادی بخش فلسطین برای رفع دشمنی دو کشور به بغداد و تهران سفر کرد. بعد از آن نیز عرفات به کوشش های خود خاتمه نداد. سازمان آزادی بخش فلسطین همچنین در هیئت حسن نیت کشورهای اسلامی و هم در هیئت غیرمتعهدها شرکت کرد.
از سوی دیگر، کشورهای عربی از شکافی که بین آنها به خاطر جنگ عراق و ایران به وجود آمده است، نمی تواند چشم پوشی کنند. در این جنگ اردن به پشتیبانی از عراق و سوریه به حمایت از ایران برخاست.