در بخش هایی از اطلاعیه کمیته مرکزی حزب دمکرات کردستان ایران پیرو کنگره چهارم، که مروری است بر تاریخچه شکل گیری و مبارزات حزب در دوران رژیم پهلوی و حوادثی که در کادر مرکزی در جریان کنگره چهارم حزب انشعاب ایجاد کرده، آمده است:

«سقوط رژیم رضاخان دراثر جنگ جهانی دوم، سبب برچیده شدن بساط دیکتاتوری و زورگویی گردید. بعد از ده ها سال، مردم ما توانستند نفس راحتی بکشند. کومه له "ژ - ک" نخستین سازمان سیاسی - ملی خلق کرد در کردستان ایران توانست در قسمتی از شهرها و روستاهای کردستان سازماندهی کند.

حزب دمکرات کردستان ایران، که وارث کومه له است، روز ٢٥ مرداد ١٣٢٤، تأسیس گردید. ...

دیری نپایید که حزب دمکرات کردستان ایران، به بزرگ ترین نیروی سیاسی کردستان مبدل گردید. به همت رهبری این حزب بود که نخستین حکومت های کردستان در دوم بهمن سال ١٣٢٤ تشکیل گردید و قاضی محمد فرزند صادق خلق کرد، در صدر آن قرار گرفت. ...

رژیم ضدخلقی سلطنتی بعد از متلاشی ساختن جنبش های کردستان و آذربایجان در دهه ١٣٢٠، هرنوع فعالیت احزاب و سازمان های مردمی را در کردستان و آذربایجان ممنوع ساخت. هزاران نفر شهید گشتند که رهبران جنبش کردستان در صدر آنها قرار داشتند. ...

پیروزی توطئه کودتای امریکایی ٢٨ مرداد ٣٢ [١٣]، موجب شد که دوباره حزب نظیر دیگر احزاب و سازمان های مردمی تحت پیگرد مداوم قرار گرفته، کادرها و اعضایش به وسیله رژیم کودتا بازداشت و تحت شکنجه قرار گیرد. کادرهایی که از دست پلیس جان سالم به در برده بودند، به مبارزه زیرزمینی پرداختند.

یورش سبعانه آبان ماه ١٣٣٨، موجب بازداشت و شکنجه بیش از یک صدوبیست مبارز حزبی گردید. بیدادگاه های محمدرضاشاهی عده ای از اعضای رهبر حزب دمکرات را به اعدام محکوم ساختند، لیکن فشار افکار عمومی و شخصیت های جهانی سبب تخفیف حکم ها به ابد گردید.

بعد از فروکش جنبش مسلحانه هجده ماهه نیز مبارزه تعطیل نگردید. کردستان چون خاری در چشم رژیمِ دیکتاتوری سلطنتی باقی ماند.

پیروزی انقلاب مردمی ٢٢ بهمن ٥٧، که در آن خلق ما هم سهم بسزایی داشت، سبب شد که حزب دمکرات کردستان ایران پس از سال ها فعالیت مخفی، فعالیت علنی خود را شروع کند. طولی نکشید که حزب دمکرات بار دیگر به یکی از بزرگ ترین سازمان های سیاسی و به حزب محبوب مردم کردستان درآمد.

استقبال از حزب و عدم امکان بررسی سوابق هزاران داوطلب عضویت و فقدان شناخت درست افراد و نبود ملاک های مشخص و صحیح در پذیرش اعضا، وضعی پیش آورد که افراد ناباب و بدسابقه رفته رفته به حزب راه یافته و با صحنه سازی و پشت هم اندازی در برخی از مناطق به پست های حساس ارتقا داده شوند.

از آنجا که در ارزیابی انقلاب ایران، [در] مرحله مبارزه و تعیین مشی متناسب با آن در کادر رهبری حزب اختلاف جدی وجود داشت، این امر مورد بهره برداری این گونه عناصر ناباب که هر روز بر تعداد آنها افزوده می گشت، قرار گرفت. کنگره چهارم حزب در اوایل اسفند ٥٨، نقطه تظاهر دو خط، دو موضع و دو بینش متفاوت بود. بعد از کنگره، مبارزه بین دو خط طرف دار انقلاب و مخالف آن شدت یافت و اعلام مواضع و نظریات بخشی از کادر رهبری در ٢٥ خرداد ٥٩ نقطه پایان همزیستی دو مشی ناهمگون به شمار می آید.

آن بخش از رهبری، کادرها، مسئولین و اعضا [که] از خط تعیین شده در کنگره، خط دفاع از انقلاب ضدامپریالیستی و مردمی ایران تحت رهبری امام خمینی، حمایت می کردند و به مبارزه علیه اشکال وابستگی به امپریالیسم؛ به ویژه امپریالیسم امریکا ارج می نهادند، تحت نام حزب دمکرات کردستان ایران (پیرو کنگره چهارم) فعالیت مستقل خود را شروع کرده و در نخستین روز و همراه با اعلام مواضع، آن بخش از رهبری، کادرها و مسئولین را که تنگ نظرانه مسئله حقوق ملی و خود مختاری را هم سنگ مبارزه بر ضدامپریالیسم امریکا، هم طراز استقلال و عدم وابستگی ایران می دانستند، از صفوف حزب طرد کردند.

قاسملو و همفکرانش، بعد از اعلام مواضع بخش سالم حزب، با شتاب فراوان به سراشیب خیانت