روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٢٥٠ - روزشمار جنگ دوشنبه ١٢ مرداد ١٣٦٠ ٢ شوال ١٤٠١ ٣ اوت ١٩٨١
(ساعت ٤:٤٠ بامداد)، سرهنگ بیرانوند[١] فرمانده تیپ٨٤ ارتش - که ازطریق بی سیم در جریان امور قرار گرفته بود - با عقب آمدن نیروها مخالفت کرد و دستور داد تا آنها برگردند و عملیات را انجام دهند. لذا نیروهایی که مأموریت تصرف ارتفاع٣٥٠ را داشتند و برای برگشت راه میان بر را انتخاب کرده بودند، پس از دستور مجدد اجرای عملیات، از دامنه یک تپه بالا رفتند، طوری که در خط الرأس قرار گرفتند. نیروها در چنین وضعیتی از فاصله حدود ١٠٠ متری به سمت ارتفاع٣٥٠ تیراندازی کردند و بدین ترتیب درگیری نیروهای خودی با دشمن از فاصله ای نامناسب و غیر مؤثر آغاز شد.[٢]
در همین حال، نیروهای عراقی مستقر در ارتفاع مسلط٣٥٠ (دهلیز)، آتش انبوه خمپاره، تانک و تیربار را روی نیروهای خودی - که در آن لحظات جان پناه مناسبی نداشتند - اجرا کردند که تلفات بسیاری به نیروهای خودی تحمیل شد. در این زمان، بخشی از نیروها شامل گروهان تانک و ٢٥ نفر از نیروهای سپاه دزفول - که عقب تر بودند، خود را به تپه بلتا در شرق تپه٣٥٠ - که بخشی از هدف عملیات بود و دشمن آنجا را موضع دیدبانی اش قرار داده بود - رساندند و تپه بلتا را تصرف کردند، اما همچنان برتری با نیروهای عراقی مستقر در تپه٣٥٠ بود. باتوجه به افزایش تلفات خودی و غیرممکن بودن تدارک نیروهای در خط، با دستور فرمانده عملیات، نیروهای مستقر روی تپه سی سی و دامنه ارتفاع٣٥٠ عقب آمدند و فقط موضع تپه بلتا را تقویت کردند.[٣]
پس از استقرار رزمندگان روی تپه بلتا، عراقی ها در سه نوبت در ساعت های ١١:٣٠، ١٦ و ١٨، با نیرویی محدود اقدام به پاتک به سمت این تپه کردند، اما مقاومت رزمندگان و حمایت آتش توپخانه، آنان را درحالی که تلفاتی داده بودند، به عقب نشینی واداشت.[٤]
در این عملیات، از نیروهای خودی ٢٠ نفر شهید و حدود ٤٠ نفر زخمی شدند و نیروهای عراقی نیز به ویژه در اجرای آتش متقابل متحمل حدود ٢٥٠ نفر کشته یا زخمی شدند. ٦ تانک، یک نفربر و ٢ خودرو دشمن نیز منهدم شد.[٥]
پس از این علمیات، ارتش عراق نیروهایش را در فاصله ١٥٠٠ متری جنوب این ارتفاع مستقر کرد و ٥٠٠ متر عقب تر از آن نیز یک واحد زرهی را با ١٠ تانک مستقر کرد. بدین ترتیب، ارتش عراق به ازدست دادن تپه بلتا رضایت داد.[٦]^[٧]
[١] سرهنگ بیرانوند فرماندهی این عملیات را برعهده داشت.
[٢] سند شماره ١٩٨٦١٠ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از جبهه دشت عباس به ستاد عملیات دزفول، ١٥/٥/١٣٦٠، صص ١ و ٢.
[٣] سند شماره ٤٦٨٥ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات دزفول به ستاد عملیات جنوب، ١٤/٥/١٣٦٠، سند تک برگی؛ و - سند شماره ٤٦٨٤ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات دزفول به ستاد عملیات جنوب، ١٤/٥/١٣٦٠، سند تک برگی؛ و - سند شماره ٢٦٦٣٤٩ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات دزفول به ستاد عملیات جنوب، ١٥/٥/١٣٦٠، ص١.
[٤] سند شماره ٤٦٧٢ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات دزفول به ستاد عملیات جنوب، ١٢/٥/١٣٦٠، صص ١ و ٢؛ و - سند شماره ٤٦٨٩ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از ستاد عملیات دزفول به ستاد عملیات جنوب، ١٥/٥/١٣٦٠، صص ٤ - ١؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه گزارش های ویژه، شماره ١٣٦، ١٣/٥/١٣٦٠، ص٢، تهران - خبرگزاری پارس، ١٢/٥/١٣٦٠.
[٥] سند شماره ٥١٥٩٧ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات اهواز به طرح و برنامه عملیات و اطلاعات عملیات مرکز، ١٦/٥/١٣٦٠، سند تک برگی؛ و - سند شماره ٤٦٧٣ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات دزفول به عملیات جنوب، ١٢/٥/١٣٦٠، صص ٣ - ١؛ و - سند شماره ١٩٨٦٠٩ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از جبهه دشت عباس به ستاد عملیات دزفول، ١٥/٥/١٣٦٠، صص ١ و ٢؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش ها (ایران در ٢٤ ساعت گذشته)، شماره ١٤١، ١٧/٥/١٣٦٠، صص ٢٢ و ٢٣، اهواز - خبرگزاری پارس، ١٧/٥/١٣٦٠.
[٦] ^ رحیم صفوی فرمانده عملیات جنوب، در نامه ای به فرمانده سپاه مرکز، نقاط ضعف عملیات را چنین برشمرده است: «١. عدم آشنایی فرمانده عملیات به زمین و منطقه عملیاتی. ٢. تأخیر دوساعته برای شروع عملیات. ٣. عدم کنترل گروه های شرکت کننده و گم شدن دو گروه. ٤. عدم پیش بینی های لازم برای پشتیبانی؛ چنانچه [چنان که] عده ای دراثر تشنگی شهید شدند و تعدادی از زخمی ها نیز به علت تأخیر در رسیدگی شهید شدند. ٥. مؤثرنبودن آتش های پشتیبان کننده توپخانه ها.»
[٧] سند شماره ٥٧٤٠٤ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه اهواز به طرح و برنامه عملیات و اطلاعات عملیات، ١٣/٥/١٣٦٠، سند تک برگی؛ و - سند شماره ٤٦٨٢ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: گزارش نوبه ای ٢٤ ساعته واحد اطلاعات عملیات سپاه پاسداران خوزستان به فرماندهی مرکز، شماره ٣٠٥، ١٤/٥/١٣٦٠، ص١؛ و - خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش ها (ایران در ٢٤ ساعت گذشته)، شماره ١٣٩، ١٥/٥/١٣٦٠، ص٢٦، ایلام - خبرگزاری پارس، ١٥/٥/١٣٦٠.