از اواخر سال ١٣٥٩، به رغم تشدید بحران های داخلی و درگیربودن بخش مهمی از توان سپاه برای مقابله با این بحران ها، باتوجه به تأکید امام خمینی بر ضرورت پرداختن به جبهه ها و جنگ، تلاش برای طرح ریزی عملیات در شرق کارون و منطقه آبادان آغاز گردید و اولین طرح برای منطقه بین جاده آبادان - ماهشهر و جاده آبادان - اهواز به این شرح آماده شد: اجرای آتش تهیه زمینی و هوایی برای بازکردن محورهای پیشروی و همچنین بمباران عقبه های دشمن در حوالی خرمشهر و پل مارد و حمله هم زمانِ یگان های سپاه و ارتش از محورهای آبادان، ماهشهر و دارخوین.

باتوجه به برآوردهای موجود و منوط شدن موفقیت عملیات به انهدام یا بسته شدن پل مارد، و همچنین ضعیف بودن احتمال موفقیت آن در اجرا و دیگر نارسایی های آن، این طرح در شورای عالی سپاه تصویب نشد.[٢]

تلاش جدی و اساسی تر برای طرح ریزی عملیات شکستن محاصره آبادان، در فروردین ١٣٦٠ شروع شد. عبدالحسین بنادری مسئول واحد عملیات سپاه آبادان، با همکاری چند تن از مسئولان محورهای عملیاتی شرق کارون؛ یعنی احمد کاظمی، جعفر اسدی و مرتضی قربانی پیش نویس چند طرح و راهکار را برای آزادسازی شهر آبادان از محاصره تهیه کرد.

پس از بحث و بررسی بسیار و استفاده از حاصل تلاش های نیروهای اطلاعات عملیات، کلیات یکی از طرح ها به تصویب رسید و در اردیبهشت ١٣٦٠ به ستاد عملیات جنوب ارسال شد. این طرح با حضور رحیم صفوی (مسئول ستاد عملیات جنوب)، غلامعلی رشید (جانشین مسئول ستاد عملیات جنوب) و حسن باقری (مسئول اطلاعات ستاد)، بعد از بررسی های بسیار، مبنای طرحی کامل تر شد و سپس با حضور فرماندهان مذکور و همچنین محسن رضایی، علی شمخانی و علی صیاد شیرازی تجزیه وتحلیل شد و سرانجام در اوایل خرداد ١٣٦٠، تدوین گردید و با نام طرح "حمزه سیدالشهدا(ع)" برای تصویب در شورای عالی دفاع به تهران ارسال شد. مبنای این طرح صرفاً به کارگیری نیروها و امکانات سپاه و بسیج بدون استفاده از نیرو و امکانات ارتش بود.

سرانجام در جلسه ای در پایگاه هوایی دزفول در حضور اعضای شورای عالی دفاع شامل رئیس جمهور (ابوالحسن بنی صدر)، نخست وزیر (محمدعلی رجایی)، رئیس مجلس شورای اسلامی (اکبر هاشمی رفسنجانی)، نمایندگان امام در شورای عالی دفاع (آیت الله سید علی خامنه ای، حجت الاسلام محمد منتظری و علی اکبر پرورش) و فرمانده نیروی زمینی ارتش (قاسمعلی ظهیرنژاد)، نماینده سپاه پاسداران (رحیم صفوی)، طرح عملیاتی حمزه ارائه و توضیحات لازم درباره آن بیان شد. بنی صدر با این طرح مخالفت کرد، اما باتوجه به تأکید امام مبنی بر شکستن هرچه سریع تر محاصره آبادان و نظر موافق نمایندگان امام، طرح سپاه و اجرای عملیات در شرق کارون تصویب شد؛ ضمن اینکه مقرر گردید اجرای این طرح با ارتش و به ویژه لشکر٧٧ ارتش که در منطقه مستقر بود، هماهنگ شود. به دلیل تشدید بحران های داخلی، طرح مذکور مدت کوتاهی مسکوت ماند[٣]

پس از عزل بنی صدر از فرماندهی کل قوا، در اواخر خرداد ١٣٦٠، جلسه ای مشورتی با حضور نماینده

[١] تعبیر امام خمینی برای شکسته شدن محاصره آبادان چنین بود: «من منتظرم که این حصر آبادان از بین برود و هشدار می دهم به پاسداران، قوای نظامی و فرماندهان قوای انتظامی که باید این حصر شکسته شود و مسامحه نشود در آن، حتماً باید شکسته شود.» (مرکز مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی وزارت ارشاد اسلامی، صحیفه نور (مجموعه رهنمودهای امام خمینی(ره))، جلد ١٣، تهران: وزارت ارشاد اسلامی، ١٣٥٩، ص١٥٨)

[٢] حسین اردستانی و سید یحیی صفوی، عملیات ثامن الائمه(ع)؛ مبدأ تحول در استراتژی نظامی ایران، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، ١٣٨٨، ص٢٨٩.

[٣] همان، صص ٢٩١ - ٢٩٠.