روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٥٦٩ - روزشمار جنگ دوشنبه ٢ شهریور ١٣٦٠ ٢٣ شوال ١٤٠١ ٢٤ اوت ١٩٨١
١
نشریه النهار العربی الدولی (چاپ پاریس) در مقاله ای ضمن پرداختن به موضوع مذاکرات صلح بین ایران و عراق، شرایط مطرح شده ازجانب دو طرف را مانع پیشرفت مذاکرات و درنتیجه تحقق صلح خواند.
نویسنده مقاله در تحلیل اوضاع و بررسی شرایط ایران و عراق بیشتر متکی به اطلاعات طرف عراقی است؛ - تا جایی که عملی شدن تهدید عراق به تجزیه ایران را امری ممکن پنداشته است. وی در بخشی از مقاله فهرستی از ادعاهای ارضی عراق را به عنوان شرایط این کشور برای پذیرش صلح ذکر کرده که حاوی نکات مهمی است. در این بخش از مقاله آمده است:
«تلاش های هیئت حسن نیت اسلامی[١] به کجا رسید؟ می باید قبل از پاسخ دادن به این سؤال به موضع دو کشور متخاصم و هیئت حسن نیت اسلامی بپردازیم تا علت این امر روشن شود؛ مقامات ایران آتش بس را مشروط بر خروج سریع نیروهای عراقی از خاک کشورشان پذیرفته اند و مقامات عراقی عقب نشینی نیروهایشان را از خاک ایران به شرط خروج متقابل نیروهای نظامی ایران. وقتی از عراقی ها راجع به اینکه نیروهای ایرانی از کجا بایستی خارج شوند درحالی که آنها در خاک شما نیستند سؤال می شود، آنها می گویند بایستی از سه جزیره واقع در خلیج [فارس] خارج شوند. هیئت ناچار شد نتیجه تلاش خود را بدین ترتیب به دو طرف پیشنهاد کند: یک، آتش بس متقابل انجام شود؛ دو، نیروهای عراقی به سیف سعد و زین القوس و هیلا عقب نشینی کنند. بحث درباره مسئله شط العرب [اروندرود] به یک هیئت اسلامی ویژه واگذار شود. ...
مقامات عراقی این پیشنهاد را پذیرفتند، ولی بر آن شرطی قائل شدند که می باید مقامات ایرانی در مذاکرات آینده حقی راجع به شط العرب [اروندرود] درخواست کنند.
بدین ترتیب، ایران و عراق هرکدام سعی می کردند تا طرح پیشنهادی هیئت حسن نیت اسلامی را به سود خود تمام کنند و حاضر به پایان دادن جنگ نبودند. طارق معاون رئیس جمهوری عراق، پس از اینکه تلاش های هیئت عقیم ماند، تهدید کرد که اگر مقامات ایرانی ازطریق راه حل های مسالمت آمیز جنگ را پایان ندهند ما ایران را به پنج بخش تجزیه می کنیم.»[٢]
٢
ابوالحسن بنی صدر در یکی از برنامه های تلویزیون بی بی سی، با تأیید اقدامات خرابکارانه سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و سایر گروه های مسلح در ایران، گفت: «تنها راه برای سقوط جمهوری اسلامی ایران اعمال خشونت است.»
[١] هیئت حسن نیت اسلامی به نمایندگی از سازمان کنفرانس اسلامی در تلاش برای پایان دادن به جنگ ایران و عراق بود.
[٢] همان، صص ٢٣ - ٢١، تهران - خبرگزاری پارس، ٢/٦/١٣٦٠.