باآنکه مسعود رجوی در نخستین روز پس از حادثه انفجار در ساختمان نخست وزیری، به دلیل برخی ملاحظات و بیم از واکنش های منفی بین المللی علیه سازمان، اطلاعیه دفتر سازمان در لندن مبنی بر دست داشتن در این انفجار را تکذیب کرد، اما دلایل متقن بعدی و به ویژه اعتراف صریح وی در یکی از دیدارهای دوره ای اش با حبوش رئیس سازمان اطلاعات عراق، بیانگر نقش کلیدی سازمان در اجرای این عملیات بود. چند سال بعد یک نشریه امریکایی فاش کرد که این عملیات را سازمان جاسوسی امریکا طراحی و برنامه ریزی کرده بود و عاملان آن درواقع مأموران سیا بوده اند.[١]

در کتاب سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام دلایل شیوه برخورد سازمان با این ماجرا مورد بحث و بررسی قرار گرفته که بخش هایی از آن با اندکی تلخیص چنین است:

«سازمان، چه قبل از فرار رجوی و بنی صدر و چه پس از آن، با تاکتیک تعلیق موضع گیری تا آشکارشدن نتایج عملی "عملیات ویژه"، درمورد دو حادثه انفجار در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی در هفتم تیرماه و انفجار در ساختمان نخست وزیری در هشتم شهریورماه ١٣٦٠، اعتراف رسمی نکرده است و پس از واکنش منفی افکار عمومی در قبال عملکرد سازمان و افزایش حمایت گسترده مردم از نظام جمهوری اسلامی، سازمان دیگر به مصلحت خود ندانست که رسماً و علنی مسئولیت دو اقدام تروریستی هولناک علیه بالاترین مقامات سیاسی و اداری کشور را بر عهده گیرد، اما در منابع منتشره سازمان گاه به صورت کنایه و یا اشاره درمورد ضربه های هولناک و سهمگین مطالبی طرح شده است، ولی صریحاً به این دو عملیات، که در سازمان در چارچوب عملیات ویژه طبقه بندی شده، اعتراف نشده است. برخی می پندارند که درصورت اعتراف رسمی سازمان به پذیرفتن مسئولیت این دو عملیات، برای سازمان - به لحاظ بین المللی - موانع جدی ایجاد می شد تا بدان حد که حتی می توانست احتمال استرداد تروریست ها را درپی داشته باشد. درحالی که این تحلیل درست نیست، زیرا سازمان طی سال های گذشته به ده ها عملیات تروریستی رسماً اعتراف کرده و هم زمان مورد حمایت قدرت های غربی نیز قرار داشت.

به نظر می رسد علاوه بر نگرانی از واکنش افکار عمومی داخلی و بین المللی در قبال پذیرش مسئولیت این دو فاجعه بزرگ تروریستی که می توانست بازتاب پر سروصدا و وسیعی در رسانه ها داشته باشد، برخی ملاحظات پیچیده امنیتی و اطلاعاتی در سازمان های جاسوسی غربی که طراحان و آمران اصلی آنها بوده اند و مستقیماً این دو عملیات را حمایت و پشتیبانی فنی و عملیاتی کرده اند، اختیار تصمیم گیری درمورد اعلام مسئولیت آنها را از دست سازمان خارج ساخته است. ...»[٢]

از سوی دیگر، در بیانیه رسمی وزارت امور خارجه امریکا درباره سازمان مجاهدین خلق (منافقین)، که در سال ١٣٧٣ صادر شد، رسماً به مسئولیت سازمان در انفجار هشتم شهریور تصریح شده است: «طبق گزارشات، در تاریخ ٣٠ اوت [٨ شهریور] مجاهدین در جلسه شورای امنیت ملی رژیم [ایران] بمب گذاری نمودند که منجر به کشته شدن رئیس جمهور جدید، [محمد]علی رجایی و نخست وزیر جدید وی، محمدجواد باهنر گردید. ... مجاهدین صورت مجزا و منفرد مسئولیت برخی اقدامات تروریستی را که فکر می کردند نتیجه آنها باعث تقویت وجهه آنها می شد بر عهده گرفتند. ... [باوجود عدم پذیرش رسمی مسئولیت انفجارهای ٧ تیر و ٨ شهریور] ولی یادآوری این مسئله مهم است که مجاهدین - به خصوص در اوایل دهه ١٩٨٠ [دهه شصت شمسی] هم تمایل و هم توان انجام مقاصد خشونت بار خویش را داشتند.»[٣]

اعتراف رجوی نزد مقامات امنیتی عراق در زمانی که وی درصدد جلب حمایت آنان است صریح ترین موضع گیری سازمان دراین باره است؛ در بخش دیگری از این کتاب دراین خصوص آمده است: «مسعود رجوی در یکی از دیدارهای محرمانه خود با مقامات اطلاعاتی و امنیتی رژیم بعث عراق به مسئولیت مستقیم سازمان در انفجار هشتم شهریور اذعان کرده است. رجوی در دیدار با ژنرال حبوش رئیس سازمان امنیت صدام، در سال ١٣٧٨، هنگامی که به برخی تبلیغات موجود در رسانه های غربی آن زمان علیه سازمان اشاره می کند، سابقه روابط نزدیک خود با غربی ها و ازجمله اطلاع مقامات ارشد امریکا و فرانسه از دو عملیات مذکور را یادآوری می کند. متن سخنان رجوی چنین است: "همان گونه که اطلاع دارید من در سال های ١٩٨١ تا ١٩٨٦ در پاریس بودم. در آن سال ها دشمنی به این گونه با ما نبود و به ما تروریست نمی گفتند. هرچند که کاخ سفید و کاخ الیزه می دانستند با کاخ الیزه هم ارتباط داشتیم، می دانستند که چه کسی حزب جمهوری را در ایران منفجر کرد و چه کسی و چرا عملیات علیه رئیس جمهوری و علیه رئیس الوزرای

[١] سازمان مجاهدین خلق؛ پیدایی تا فرجام (١٣٨٤ - ١٣٤٤)، پیشین، ص٦٣١.

[٢] همان، ص٦٣٧.

[٣] همان، ص٦٤٣.