روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٩٢ - روزشمار جنگ یکشنبه٤ مرداد ١٣٦٠ ٢٤ رمضان ١٤٠١ ٢٦ ژوئیه ١٩٨١
از سوی دیگر، عقب نشینی نیروهای دنبال پشتیبانِ جناح راست سبب شد نیروهای خط شکن این جناح که در ابتدا موفق به تصرف بخش هایی از خط مقدم دشمن شده بودند، با کمبود مهمات مواجه شوند و نیروهای عراقی با استفاده از فرصت به دست آمده از عقب نشینی نیروهای پشتیبان و تسلط بر راه وصولی خاکریز و همچنین استفاده از تیربارهایی که مسلط بر عقبة این نیروها بودند، از رسیدن کمک به نیروهای خط شکن جلوگیری کنند. استمرار این وضع سبب شد مهمات اولیه این نیروها به سرعت تمام شود و با گذشت زمان، لحظه به لحظه آمار شهیدان و مجروحان افزایش یابد. در این وضعیت، مقاومت نیروهای جناح راست شکسته شد و اغلب آنها در همان ساعت اولیه به شهادت رسیدند. و درنهایت، باآنکه خط عراقی ها در هر دو محور شکسته شد و پاک سازی در محور چپ به پایان رسید و در محور راست نیز درگیری همچنان ادامه داشت، با عقب نشینی ناهماهنگ نیروهای جناح راست، عقبه نیروهای عمل کننده در خط خالی شد و درحالی که تعدادی از رزمندگان در خط می جنگیدند، سایرین به عقب برگشتند و بدین ترتیب، عملیات به موفقیت نینجامید. نیروهای خودی پس از بازگشت به عقب، در خط قبل از عملیات مستقر شدند و به تحکیم مواضع پرداختند.[١]
در این عملیات، ٥٠ نفر از نیروهای خودی که ٣٠ نفر آنان از نیروهای بسیج و سپاه بودند، به شهادت رسیدند و بالغ بر ١٤٠ نفر زخمی شدند. از نیروهای عراقی نیز حدود ٢٠ کشته و تعدادی مجروح بر جای ماند.[٢]همچنین یک دستگاه تانک، یک نفربر، ٧ انبار مهمات، یک تیربار و یک خودرو ارتش عراق منهدم شد.[٣]
١
شماری از نیروهای تیپ١ لشکر٢١ حمزه ارتش با مشارکت تعدادی از نیروهای سپاه، عملیات محدودی را در ٥ کیلومتری جنوب غربی دزفول با هدف تصرف خاکریزی موسوم به "خاکریز هندلی" در کنار "کانال هندلی"[٤] انجام دادند که به دلیل هشیاری و مقاومت نیروهای دشمن و ضعف فرماندهی خودی در هدایتِ عملیات نیروها، ناگزیر به عقب برگشتند.
واحد عملیات سپاه اهواز در گزارشی، دلیل موفق نشدن عملیات را عواملی ازجمله تعجیل در اجرای عملیات به دلیل اصرار فرمانده تیپ١ لشکر٢١ حمزه، کمبود وسایل مهندسی ازجمله
[١] سند شماره ١٢٤٧٣٧ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از مسئول ستاد ولایت فقیه به ستاد عملیاتی آبادان (اطلاعات عملیات)، ٥/٥/١٣٦٠، صص ١ و ٢.
[٢] سند شماره ٤٢٦٧٩ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از عملیات سپاه اهواز به فرماندهی سپاه مرکز، ٨/٥/١٣٦٠، سند تک برگی؛ و - سند شماره ٧٨٥١٦ مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ: از اطلاعات عملیات آبادان به اطلاعات عملیات خوزستان، ١٤/٥/١٣٦٠، صص ٤ - ١.
[٣] خبرگزاری پارس، نشریه خبرها و گزارش ها (ایران در ٢٤ ساعت گذشته)، شماره ١٢٩، ٥/٥/١٣٦٠، ص٢٧، آبادان - خبرگزاری پارس، ٥/٥/١٣٦٠.
[٤] در ٥ کیلومتری جنوب پل نادری (محل تقاطع جاده اندیمشک - دهلران و رودخانه کرخه)، آبراهی وجود دارد موسوم به کانال اِل (هندلی) که اهالی منطقه آن را برای هدایت آب کرخه به زمین های کشاورزی احداث کرده اند. این کانال از کرانه غربی کرخه آغاز و پس از ٥٠٠ متر ازسمت غرب، به سمت جنوب منحرف می شود و پس از ٥٠ متر، دوباره به سمت غرب ادامه مسیر می دهد و پس از ١٥٠٠ متر، به زمین های کشاورزی می رسد. دشمن با استقرار ادوات زرهی در پشت این کانال، خط مستحکمی ایجاد کرد و از این نقطه، پل کرخه و جاده منتهی به آن را زیر دید و آتش قرار داد. در ١٥ فروردین ١٣٦٠، عملیاتی با نام "تپه چشمه" در این منطقه و ارتفاع غرب آن که تپه چشمه نام دارد، انجام شد و این منطقه به تصرف قوای ایرانی درآمد، اما نیروهای خودی به دلایلی ازجمله مسطح بودن زمین منطقه و تأمین نشدن تپه چشمه، تا ٣٠٠ متری کانال (یک کیلومتر جلوتر از خط پدافندی قبل از عملیات) عقب آمدند. (ابوالقاسم حبیبی، دزفول، شوش، اندیمشک در جنگ (اطلس راهنما - ٨)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ، چاپ اول، ١٣٨٥، صص٧٣ - ٧٢)