روزشمار جنگ ایران و عراق - مرکز اسناد و تحقیقات سپاه - الصفحة ٧٨٥ - روزشمار جنگ دوشنبه ١٦ شهریور ١٣٦٠ ٨ ذیقعده ١٤٠١ ٧ سپتامبر ١٩٨١

است. درست پیش از شروع زدوخوردهای اصلی، صدام حسین معاهده سال ١٩٧٥ را کان لم یکن اعلام کرد. به استناد این معاهده که درپی حصول توافق مابین رژیم عراق و شاه ایران به امضا رسیده بود، خط وسط آبراه استراتژیکی شط العرب [اروندرود] مرز ملی دو طرف قلمداد شده بود.

شط العرب [اروندرود] که نقطه تلاقی دو رود دجله و فرات در دهانه خلیج فارس است، تنها راه ارتباطی عراق به دریا محسوب می شود. هدف های صدام از پیش گامی در جنگ هرچه که باشد، باید اعتراف کرد که به مقاصد خود نایل نشده و نتوانسته است پیروزی سریعی را در مبارزه با ایرانیان به دست بیاورد. شور و اشتیاقی که ایرانیان به شهادت نشان می دهند امکان دارد در استحکام و پایمردی آنها تأثیر بسزایی داشته باشد. شواهدی در دست است دال بر آنکه [ایران] خود را برای ادامه دومین سال جنگ آماده می کند. ... از شواهد موجود چنین برمی آید که ارتش ایران موفق شده است مقادیری از قطعات یدکی مورد نیاز هواپیماها و دیگر ادوات جنگی خود را تهیه کند.

درحال حاضر، آنچه که به صورت یک سؤال مهم درآمده است این است که آشوب های داخلی ایران چه تأثیری می تواند در روند جنگ [با] عراق باقی بگذارد؟ قتل محمدعلی رجایی، محمدجواد باهنر و دادستان کل انقلاب علی قدوسی، آخرین فصل از داستان پرخشونت ایران را تشکیل می دهد. داستانی که امروز در زمره ویژگی های خاص ایران درآمده است. یک ناظر غربی می گفت: مسئله این است که آیا [امام] خمینی می تواند انسجام کشور را حفظ کند یا نه؟ اگر پاسخ منفی است باید پذیرفت که جنگ در مسیر خود به انحراف کشیده خواهد شد.»[١]

[١] همان، شماره ٩٢، ١٤/٧/١٣٦٠، صص ٢٧ - ٢٤، به نقل از لوس آنجلس تایمز (امریکا)، ١٦/٦/١٣٦٠.