الحكمة المتعالية في الأسفار العقلية الأربعة
(١)
٢ ص
(٢)
٢ ص
(٣)
٣ ص
(٤)
٤ ص
(٥)
٨ ص
(٦)
٨ ص
(٧)
٨ ص
(٨)
٨ ص
(٩)
٩ ص
(١٠)
١٠ ص
(١١)
١٠ ص
(١٢)
١٠ ص
(١٣)
١١ ص
(١٤)
١١ ص
(١٥)
١١ ص
(١٦)
١١ ص
(١٧)
١٢ ص
(١٨)
١٣ ص
(١٩)
١٦ ص
(٢٠)
١٦ ص
(٢١)
١٦ ص
(٢٢)
١٦ ص
(٢٣)
١٦ ص
(٢٤)
١٧ ص
(٢٥)
١٧ ص
(٢٦)
١٨ ص
(٢٧)
١٨ ص
(٢٨)
١٨ ص
(٢٩)
١٨ ص
(٣٠)
١٨ ص
(٣١)
١٨ ص
(٣٢)
١٩ ص
(٣٣)
١٩ ص
(٣٤)
١٩ ص
(٣٥)
١٩ ص
(٣٦)
١٩ ص
(٣٧)
٢٠ ص
(٣٨)
٢٠ ص
(٣٩)
٢٠ ص
(٤٠)
٢٠ ص
(٤١)
٢١ ص
(٤٢)
٢١ ص
(٤٣)
٢١ ص
(٤٤)
٢٢ ص
(٤٥)
٢٣ ص
(٤٦)
٢٣ ص
(٤٧)
٢٤ ص
(٤٨)
٢٩ ص
(٤٩)
٢٩ ص
(٥٠)
٢٩ ص
(٥١)
٣٠ ص
(٥٢)
٣٠ ص
(٥٣)
٣٠ ص
(٥٤)
٣٠ ص
(٥٥)
٣١ ص
(٥٦)
٣١ ص
(٥٧)
٣٢ ص
(٥٨)
٣٢ ص
(٥٩)
٣٣ ص
(٦٠)
٣٣ ص
(٦١)
٣٤ ص
(٦٢)
٣٧ ص
(٦٣)
٣٧ ص
(٦٤)
٣٧ ص
(٦٥)
٣٨ ص
(٦٦)
٣٨ ص
(٦٧)
٣٨ ص
(٦٨)
٣٩ ص
(٦٩)
٣٩ ص
(٧٠)
٤١ ص
(٧١)
٤٢ ص
(٧٢)
٤٢ ص
(٧٣)
٤٢ ص
(٧٤)
٤٣ ص
(٧٥)
٤٣ ص
(٧٦)
٤٤ ص
(٧٧)
٤٨ ص
(٧٨)
٤٨ ص
(٧٩)
٥٢ ص
(٨٠)
٥٢ ص
(٨١)
٥٣ ص
(٨٢)
٥٣ ص
(٨٣)
٥٣ ص
(٨٤)
٥٦ ص
(٨٥)
٥٧ ص
(٨٦)
٥٨ ص
(٨٧)
٥٨ ص
(٨٨)
٥٨ ص
(٨٩)
٦١ ص
(٩٠)
٦٢ ص
(٩١)
٦٢ ص
(٩٢)
٦٣ ص
(٩٣)
٦٣ ص
(٩٤)
٦٣ ص
(٩٥)
٦٤ ص
(٩٦)
٦٤ ص
(٩٧)
٦٤ ص
(٩٨)
٦٤ ص
(٩٩)
٦٥ ص
(١٠٠)
٦٥ ص
(١٠١)
٦٥ ص
(١٠٢)
٦٧ ص
(١٠٣)
٦٧ ص
(١٠٤)
٧٠ ص
(١٠٥)
٧٣ ص
(١٠٦)
٧٦ ص
(١٠٧)
٧٧ ص
(١٠٨)
٧٧ ص
(١٠٩)
٧٧ ص
(١١٠)
٧٧ ص
(١١١)
٧٨ ص
(١١٢)
٧٨ ص
(١١٣)
٧٨ ص
(١١٤)
٧٩ ص
(١١٥)
٨٠ ص
(١١٦)
٨١ ص
(١١٧)
٨٢ ص
(١١٨)
٨٣ ص
(١١٩)
٨٣ ص
(١٢٠)
٨٤ ص
(١٢١)
٨٥ ص
(١٢٢)
٨٥ ص
(١٢٣)
٨٥ ص
(١٢٤)
٨٥ ص
(١٢٥)
٨٨ ص
(١٢٦)
٨٨ ص
(١٢٧)
٨٨ ص
(١٢٨)
٨٩ ص
(١٢٩)
٩١ ص
(١٣٠)
٩٥ ص
(١٣١)
٩٦ ص
(١٣٢)
٩٧ ص
(١٣٣)
٩٧ ص
(١٣٤)
٩٨ ص
(١٣٥)
٩٩ ص
(١٣٦)
١٠١ ص
(١٣٧)
١٠٢ ص
(١٣٨)
١٠٢ ص
(١٣٩)
١٠٤ ص
(١٤٠)
١٠٤ ص
(١٤١)
١٠٤ ص
(١٤٢)
١٠٦ ص
(١٤٣)
١٠٨ ص
(١٤٤)
١١٠ ص
(١٤٥)
١١١ ص
(١٤٦)
١١٣ ص
(١٤٧)
١١٤ ص
(١٤٨)
١١٧ ص
(١٤٩)
١٢٤ ص
(١٥٠)
١٢٤ ص
(١٥١)
١٢٥ ص
(١٥٢)
١٢٥ ص
(١٥٣)
١٢٥ ص
(١٥٤)
١٢٥ ص
(١٥٥)
١٢٦ ص
(١٥٦)
١٢٦ ص
(١٥٧)
١٢٩ ص
(١٥٨)
١٣٠ ص
(١٥٩)
١٣٠ ص
(١٦٠)
١٣٢ ص
(١٦١)
١٣٦ ص
(١٦٢)
١٣٦ ص
(١٦٣)
١٣٨ ص
(١٦٤)
١٤٠ ص
(١٦٥)
١٤٤ ص
(١٦٦)
١٤٨ ص
(١٦٧)
١٤٩ ص
(١٦٨)
١٤٩ ص
(١٦٩)
١٥٠ ص
(١٧٠)
١٥٠ ص
(١٧١)
١٥٠ ص
(١٧٢)
١٥٠ ص
(١٧٣)
١٥٠ ص
(١٧٤)
١٥٠ ص
(١٧٥)
١٥١ ص
(١٧٦)
١٥١ ص
(١٧٧)
١٥٢ ص
(١٧٨)
١٥٣ ص
(١٧٩)
١٥٣ ص
(١٨٠)
١٥٤ ص
(١٨١)
١٥٦ ص
(١٨٢)
١٥٦ ص
(١٨٣)
١٥٦ ص
(١٨٤)
١٥٦ ص
(١٨٥)
١٥٧ ص
(١٨٦)
١٥٧ ص
(١٨٧)
١٥٧ ص
(١٨٨)
١٥٩ ص
(١٨٩)
١٦٠ ص
(١٩٠)
١٦٠ ص
(١٩١)
١٦٠ ص
(١٩٢)
١٦٠ ص
(١٩٣)
١٦٢ ص
(١٩٤)
١٦٢ ص
(١٩٥)
١٦٢ ص
(١٩٦)
١٦٣ ص
(١٩٧)
١٦٤ ص
(١٩٨)
١٦٤ ص
(١٩٩)
١٦٥ ص
(٢٠٠)
١٦٦ ص
(٢٠١)
١٦٦ ص
(٢٠٢)
١٦٨ ص
(٢٠٣)
١٦٨ ص
(٢٠٤)
١٦٩ ص
(٢٠٥)
١٦٩ ص
(٢٠٦)
١٧٠ ص
(٢٠٧)
١٧١ ص
(٢٠٨)
١٧٢ ص
(٢٠٩)
١٧٢ ص
(٢١٠)
١٧٤ ص
(٢١١)
١٧٦ ص
(٢١٢)
١٧٦ ص
(٢١٣)
١٧٧ ص
(٢١٤)
١٧٨ ص
(٢١٥)
١٧٩ ص
(٢١٦)
١٧٩ ص
(٢١٧)
١٧٩ ص
(٢١٨)
١٨١ ص
(٢١٩)
١٨٣ ص
(٢٢٠)
١٨٣ ص
(٢٢١)
١٨٤ ص
(٢٢٢)
١٨٧ ص
(٢٢٣)
١٨٨ ص
(٢٢٤)
١٨٨ ص
(٢٢٥)
١٨٨ ص
(٢٢٦)
١٩٠ ص
(٢٢٧)
١٩٢ ص
(٢٢٨)
١٩٨ ص
(٢٢٩)
٢٠٠ ص
(٢٣٠)
٢٠١ ص
(٢٣١)
٢٠١ ص
(٢٣٢)
٢٠٢ ص
(٢٣٣)
٢٠٣ ص
(٢٣٤)
٢٠٣ ص
(٢٣٥)
٢٠٣ ص
(٢٣٦)
٢٠٣ ص
(٢٣٧)
٢٠٣ ص
(٢٣٨)
٢٠٧ ص
(٢٣٩)
٢٠٨ ص
(٢٤٠)
٢٠٨ ص
(٢٤١)
٢٠٨ ص
(٢٤٢)
٢٠٩ ص
(٢٤٣)
٢٠٩ ص
(٢٤٤)
٢١١ ص
(٢٤٥)
٢١١ ص
(٢٤٦)
٢١٣ ص
(٢٤٧)
٢١٥ ص
(٢٤٨)
٢١٥ ص
(٢٤٩)
٢١٧ ص
(٢٥٠)
٢١٨ ص
(٢٥١)
٢١٨ ص
(٢٥٢)
٢١٨ ص
(٢٥٣)
٢١٩ ص
(٢٥٤)
٢١٩ ص
(٢٥٥)
٢١٩ ص
(٢٥٦)
٢١٩ ص
(٢٥٧)
٢٢٠ ص
(٢٥٨)
٢٢٠ ص
(٢٥٩)
٢٢٢ ص
(٢٦٠)
٢٢٣ ص
(٢٦١)
٢٢٤ ص
(٢٦٢)
٢٢٥ ص
(٢٦٣)
٢٢٨ ص
(٢٦٤)
٢٢٩ ص
(٢٦٥)
٢٢٩ ص
(٢٦٦)
٢٣٥ ص
(٢٦٧)
٢٣٥ ص
(٢٦٨)
٢٣٥ ص
(٢٦٩)
٢٣٦ ص
(٢٧٠)
٢٣٦ ص
(٢٧١)
٢٣٧ ص
(٢٧٢)
٢٤٣ ص
(٢٧٣)
٢٤٣ ص
(٢٧٤)
٢٤٦ ص
(٢٧٥)
٢٤٩ ص
(٢٧٦)
٢٥٣ ص
(٢٧٧)
٢٥٣ ص
(٢٧٨)
٢٥٦ ص
(٢٧٩)
٢٥٨ ص
(٢٨٠)
٢٦١ ص
(٢٨١)
٢٦٣ ص
(٢٨٢)
٢٦٤ ص
(٢٨٣)
٢٦٤ ص
(٢٨٤)
٢٦٥ ص
(٢٨٥)
٢٦٥ ص
(٢٨٦)
٢٦٥ ص
(٢٨٧)
٢٦٦ ص
(٢٨٨)
٢٦٦ ص
(٢٨٩)
٢٦٧ ص
(٢٩٠)
٢٦٨ ص
(٢٩١)
٢٦٩ ص
(٢٩٢)
٢٧٠ ص
(٢٩٣)
٢٧١ ص
(٢٩٤)
٢٧١ ص
(٢٩٥)
٢٧٣ ص
(٢٩٦)
٢٧٤ ص
(٢٩٧)
٢٨٠ ص
(٢٩٨)
٢٨٣ ص
 
١ ص
٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص
١٩٣ ص
١٩٤ ص
١٩٥ ص
١٩٦ ص
١٩٧ ص
١٩٨ ص
١٩٩ ص
٢٠٠ ص
٢٠١ ص
٢٠٢ ص
٢٠٣ ص
٢٠٤ ص
٢٠٥ ص
٢٠٦ ص
٢٠٧ ص
٢٠٨ ص
٢٠٩ ص
٢١٠ ص
٢١١ ص
٢١٢ ص
٢١٣ ص
٢١٤ ص
٢١٥ ص
٢١٦ ص
٢١٧ ص
٢١٨ ص
٢١٩ ص
٢٢٠ ص
٢٢١ ص
٢٢٢ ص
٢٢٣ ص
٢٢٤ ص
٢٢٥ ص
٢٢٦ ص
٢٢٧ ص
٢٢٨ ص
٢٢٩ ص
٢٣٠ ص
٢٣١ ص
٢٣٢ ص
٢٣٣ ص
٢٣٤ ص
٢٣٥ ص
٢٣٦ ص
٢٣٧ ص
٢٣٨ ص
٢٣٩ ص
٢٤٠ ص
٢٤١ ص
٢٤٢ ص
٢٤٣ ص
٢٤٤ ص
٢٤٥ ص
٢٤٦ ص
٢٤٧ ص
٢٤٨ ص
٢٤٩ ص
٢٥٠ ص
٢٥١ ص
٢٥٢ ص
٢٥٣ ص
٢٥٤ ص
٢٥٥ ص
٢٥٦ ص
٢٥٧ ص
٢٥٨ ص
٢٥٩ ص
٢٦٠ ص
٢٦١ ص
٢٦٢ ص
٢٦٣ ص
٢٦٤ ص
٢٦٥ ص
٢٦٦ ص
٢٦٧ ص
٢٦٨ ص
٢٦٩ ص
٢٧٠ ص
٢٧١ ص
٢٧٢ ص
٢٧٣ ص
٢٧٤ ص
٢٧٥ ص
٢٧٦ ص
٢٧٧ ص
٢٧٨ ص
٢٧٩ ص
٢٨٠ ص
٢٨١ ص
٢٨٢ ص
٢٨٣ ص
٢٨٤ ص
٢٨٥ ص

الحكمة المتعالية في الأسفار العقلية الأربعة - الملا صدرا - الصفحة ٢١٦

في المكان ليس ككون السواد في المحل فان وجود السواد بعينه هو وجوده في المحل لا أمر زائد على وجوده و إن لم يكن عين مهيته لكن زيادة الوجود على الماهية إنما هي بحسب التصور لا بحسب الواقع و هذا بخلاف كون الشي‌ء في المكان فإنه لا بد أن يكون هذا الكون في المكان أمرا زائدا على وجوده في نفسه و إلا لم يكن صفة زائدة على هذا الجوهر الجسماني و لكان قد بطل وجوده في نفسه عند مفارقة مكانه- و حصل له وجود آخر و لصار المعدوم بعينه معادا فليس كون الشي‌ء في المكان كونه في الأعيان فإن كونه في الأعيان نفس وجوده و لو كان كونه في المكان وجودا له لكان كونه في الزمان أيضا وجودا له فكان لشي‌ء واحد وجودات كثيرة.

أقول و يمكن أن يقال إن الشي‌ء الجسماني كونه في المكان المطلق أو في الزمان مطلقا و إن كان هو بعينه نحو وجوده الخاص به لا أمرا زائدا عليه إلا أن كونه في مكان معين أو زمان معين أمر زائد على وجوده في نفسه فذلك الأمر الزائد نسميه الأين أو المتى و كل منهما غير نفس الإضافة لأن المراد منه مبدء إضافة المكان أو الزمان.

و قد استدل صاحب المباحث على أن الكون في المكان ليس هو بعينه الكون في الأعيان الذي هو الوجود بوجه آخر و هو أن الوجود وصف مشترك في الموجودات كلها فلو كان حقيقة الوجود في الأعيان هو الكون في المكان لكانت الموجودات كلها كائنة في المكان و حيث لم يكن كذلك علمنا أن كون الشي‌ء في المكان مفهوم مغاير لوجود الشي‌ء في نفسه.

أقول هو منقوض بكل من الموجودات المخصوصة لجريان ما ذكره فيه فيلزم عليه مما ذكره أن يكون كون الجسم ماديا و كون العقل مفارقا و كون الحيوان‌