بشر غیر از تحصیل علم کارهای دیگری دارد که هدف از آنها مادیات نیست‌ ، چنانکه یک سلسله کارهای اخلاقی انجام می‌دهد ، در کارهای خیریه و مؤسسات خیریه وارد می‌شو د . هدف انسان از شرکت در کارهای خیریه چیست‌ ؟ آیا آنها را برای نان خودش انجام می‌دهد یا نه ؟ اینها می‌گویند نه ، انسان یک کارهایی را برای جمال و زیبائی می‌کند . اتومبیل خیلی خوب و عالی دارد ، بعد مدل جدیدتری می‌آید ، اتومبیل قبل را به یک قیمت نازلی‌ می‌فروشد و اتومبیل جدید را به قیمت گرانتری می‌خرد چون زیباتر است .
انسان عبادت می‌کند و از عبادت خودش لذت می‌برد . آیا از این عبادت‌ هدف مادی دارد ؟ ممکن است کسی بگوید مادیات را در آخرت می‌خواهد ، ولی‌ همه که اینطور نیستند . العباده عند غیر العارف معامله ماکانه یعمل لاجره‌ یأخذها فی الاخره هی الاجر و الثواب و عند العارف ریاضه مالهممه وقوا نفسه المتوهمه و المتخیله لیجرها [١] عارف برای مزد و اجر عبادت‌ نمی‌کند . « الهی ! ما عبدتک خوفا من نارک و لا طمعا فی جنتک بل وجدتک‌ اهلا للعباده » .
اما آنهائی که انسان را از نظر اخلاقی به شکل مادی تفسیر می‌کنند می‌گویند هر کاری که بشر می‌کند در آن کار هدف مادی دارد . بنابراین من که اینجا برای شما حرف می‌زنم ، هدفی جز هدف مادی ندارم . شما هم که اینجا دارید گوش می‌کنید هدفی

[١] اشارات ، ج ٣ ، ص ٣٧٠ ( ابن سینا )