اسلام و مقتضیات زمان 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٨٠
داده و یازده زن در آنجا نگهداری میکرده است .
عین این جریان در بدن انسان است . اخلاق ، یک تقسیم حقوقی روی غرائز
انسان است . حال آیا اخلاق که معنایش تقسیم حقوق روی غرائز است ، با
زمانها فرق میکند ؟ یعنی آیا سهم چشم انسان ، سهم شکم انسان ، سهم جاه
طلبی [١] انسان تغییر میکند ؟ آیا این سهم بندی ، این تقسیم کار که
باید در بدن بشود تغییر پذیر است که بگوئیم " لا تؤدبوا اولادکم . . . "
یعنی باید برای بچهتان یک سهم بندی غیر از سهم بندیای که مربوط به
خودتان است بکنید ؟ نه ، این ، در تمام زمانها یکی است . چون انسانها
که عوض نمیشوند . اگر انسانی که درصد سال پیش بوده است با انسان امروز
از لحاظ نیروها و غرائز فرق کرده است ، سهم بندیها هم فرق میکند . ولی
انسان از این لحاظ ثابت است ، در همه زمانها یکی است .
اما یک مسأله دیگر در کار است و آن ، مسأله آداب است . آداب مربوط
به سهم بندی غرائز نیست ، بلکه مربوط به اینست که انسان غیر از مسأله
اخلاق به یک امور اکتسابی که باید اسم آنها را فنون گذاشت نیز احتیاج
دارد . یعنی به یک سلسله هنرها و صنعتها احتیاج دارد و باید آنها را یاد
بگیرد . مثلا انسان احتیاج دارد که خط نوشتن را یاد بگیرد . ( یاد گرفتن
خط نوشتن جزء آداب است ) یعنی باید باسواد بشود . پیغمبر اکرم فرمود :
« من »
[١] جاه طلبی یکی از غرائز انسان است . آن معنائی که بد است ، جاه پرستی است . جاه طلبی یعنی اینکه انسان میخواهد در اجتماع محترم باشد . اگر انسان نخواهد محترم باشد بد است . انسان باید به این معنی مقام را بخواهد که برای خدا بخواهد .