اسلام و مقتضیات زمان 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٧٥
جمله از امیرالمؤمنین هست یا نه بحثی نداریم . ولی آیا این مطلب فی حد ذاته حرف درستی است یا نه ؟ مسألهای است که از قدیم الایام میان دانشمندان وفلاسفه مطرح بوده و الان هم مطرح است به نام " نسبیت اخلاق " ، یعنی اخلاق جزء امور نسبی است بدین معنی که بطور کلی هیچ خلقی خوب نیست و بطور مطلق هیچ خلقی بد نیست . یعنی هیچ صفتی را نمیشود گفت مطلقا خوب است در هر جا و هر زمان ، و هیچ صفتی را نمیشود گفت مطلقا بد است در هر جا و هر زمان . بلکه هر صفت خوبی در یک جا و یک زمان ، در یک شرایط خاص خوب است و همان صفت در یک اوضاع و احوال و یک شرایط خاص دیگر بد است . این را میگویند " نسبیت اخلاق " و عده زیادی هم طرفدار دارد کما اینکه یک مبحث دیگری هم هست در باب عدالت که آن را " نسبیت عدالت " میگویند . عدالت چیزی است که تمام افراد بشر آن را خوب میدانند . آیا عدالت یک مفهوم مطلق است یا یک مفهوم نسبی ؟ مفهوم مطلق معنایش اینست که یک کار را همیشه میتوان گفت عدالت و خوب است . ممکن است نظر گوینده در جمله : " « لا تؤدبوا اولادکم باخلاقکم » " به همین نسبیت اخلاق باشد ، یعنی اخلاقی که تو داری ممکن است خوب باشد ولی به درد بچه تو نمیخورد . بحث نسبیت اخلاق و نسبیت عدالت را بعدا عرض میکنم و الان عرض میکنم که نسبیت اخلاق دروغ است یعنی اینطور نیست که هر چه که نام اخلاق روی آن باشد نسبی است . ولی این جمله میتواند یک معنای دیگری داشته باشد و آن اینکه " لا تؤدبوا " یعنی ادب